مدل یابی علی سرسختی روان‌شناختی بر اساس باورهای غیرمنطقی با نقش میانجی انعطاف‌پذیری هیجانی در هنرمندان ایرانی: تأملی در بستر فرهنگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
10.22047/hsd.2025.525118.1081
چکیده
زمینه و هدف: هنر همواره یکی از ابزارهای قدرتمند برای شکل‌دهی به فرهنگ و تأثیرگذاری بر جامعه بوده است. در فرهنگ ایرانی که هنر جایگاهی ویژه در روایتگری، انتقال ارزش‌ها و حفظ هویت دارد، هنرمندان به‌عنوان کنشگران فرهنگی، با ویژگی‌هایی چون سرسختی و باورهای شناختی خاص، نقشی کلیدی در این فرآیند ایفا می‌کنند. این ویژگی‌ها می‌توانند بر نحوه مواجهه هنرمند با چالش‌ها و فشارهای اجتماعی تأثیرگذار بوده و در نهایت بر توانمندی او در ایفای نقش فرهنگی مؤثر باشند. هدف مطالعه حاضر، مدل‌یابی علی سرسختی روان‌شناختی بر اساس باورهای غیرمنطقی با میانجی‌گری انعطاف‌پذیری هیجانی در هنرمندان ایرانی با تأملی در بستر فرهنگ بود.
روش: این مطالعه توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل هنرمندان فعال در حوزه‌ی هنرهای نمایشی و تجسمی شهر تهران بود. نمونه‌ای ۲۲۴ نفره به روش در دسترس انتخاب و به پرسش‌نامه‌های سرسختی روان‌شناختی (۱۹۸۲)، باورهای غیرمنطقی (۱۹۶۸) و انعطاف‌پذیری هیجانی (۱۳۹۸) پاسخ دادند. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۴ و لیزرل نسخه ۸.۸ انجام شد.
یافته‌ها: سرسختی روانشناختی و باورهای غیرمنطقی ( 74/0r=، 001/0p=)، سرسختی روانشناختی و انعطاف‌پذیری هیجانی (‌35/0r=، 001/0p=)، باورهای غیرمنطقی و انعطاف‌پذیری هیجانی (62/0r=، 001/0 p =) ارتباط مثبت و معنی‌داری دارند.
نتیجه‌گیری: باورهای غیرمنطقی مانند کمال‌گرایی، نیاز به تأیید و ترس از شکست، سرسختی روان‌شناختی هنرمندان را تضعیف می‌کنند. نقش میانجی انعطاف‌پذیری هیجانی، این اثرات را تعدیل کرده و تاب‌آوری را افزایش می‌دهد. تقویت تنظیم هیجانی و اصلاح باورهای شناختی می‌تواند راهبردی مؤثر در ارتقاء سلامت روان و عملکرد خلاقانه هنرمندان ایرانی باشد.
کلیدواژه‌ها

منابع
اصغری ابراهیم آبادی, محمدجواد و ممی­زاده, محمد (1397). نقش انعطاف‌پذیری روان­شناختی و سرسختی روان­شناختی در تبیین بهزیستی روان­شناختی سربازان.  پژوهش­های روان­شناسی بالینی و مشاوره، (1)8: 37-51.
چلبی، مسعود (1384). نظریه اضطراب منزلتی در جامعه‌ ایران. تهران: انتشارات علم.
خسروشاهی، علی (1392). روان‌شناسی فرهنگ ایرانی. تهران: انتشارات سمت.
دیانگ، اسکیپ (2018). روان­شناسی در سینمای هالیوود. مترجم: سیده فاطمه موسوی، لیلا گنجی،1399. تهران: انتشارات: سروش.
رشید، خسرو و بیات، احمد (1398). ساخت، اعتباریابی و شناسایی ساختار عاملی مقیاس انعطاف­پذیری هیجانی در بین مراجعه­کنندگان به مراکز بهداشتی- درمانی شهر همدان، مجله علوم پزشکی شهر رازی. 26(6): 13-24.                                                                          . DOI: 10.22067/ijap. v8i1.67658
شهپری، ﺭ.، ﺍﺻﻔﻬﺎﻧﻲ ﺧﺎﻟﻘﻲ، ﺍ. ﻭ ﺑﻨﻜﺪﺍﺭﻱ، ﻥ. (1395). پیشﺑﻴﻨﻲ ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺑﺎﻭﺭﻫﺎﻱ ﻏﻴﺮﻣﻨﻄﻘﻲ ﺑﺎ ﺳﺮﺳﺨﺘﻲ ﺭﻭﺍﻥﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﺩﺍﻧﺶﺁﻣﻮﺯﺍﻥ ﺩﺧﺘﺮ ﺩﺑﻴﺮﺳﺘﺎﻧﻲ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮﺍﻥ، ﺩﻭﻣﻴﻦ کنگره ﺑﻴﻦ­ﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﺳﺎﺯﻱ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺩﺭ ﺣﻮﺯﻩ ﻋﻠﻮﻡ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، روان­شناسی ﻭ ﻋﻠﻮﻡ ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ، ﺗﻬﺮﺍﻥ، ﻣﺮﻛﺰ ﺗﻮﺍﻧﻤﻨﺪﺳﺎﺯﻱ ﻣﻬﺎﺭﺕﻫﺎﻱ فرهنگی ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﺎﻣﻌﻪ.
دوره 6، شماره 12 - شماره پیاپی 12
علوم انسانی
دورۀ ششم، پاییز و زمستان 1404 ، شمارۀ دوازدهم
اسفند 1404
صفحه 199-214