از تلنگر تا فراتلنگر در خط‌مشی رفتاری: فراترکیب مطالعات سه دهه اخیر

حوزه بینش‌های رفتاری در سالهای اخیر با تأکید بر توجه به سازوکارهای شناختی و رفتاری انسانها، به عنوان رهیافتی نوین در حل مسائل، مورد توجه بسیاری از سازمان‌ها هم در بخش عمومی و غیرانتفاعی و هم در بخش خصوصی و کسب‌وکار قرار گرفته است و عرصه‌هایی چون اقتصاد رفتاری و خط‌مشی‌گذاری رفتاری را در نظر و عمل رونق داده است. «تلنگر» از جمله مفاهیم کلیدی این حوزه است که بر گونه‌ای از راهکارها و الگوهای تصمیم‌گیری مبتنی بر سوگیری‌های شناختی انسانها استوار است. با توجه به نقدهایی که در سالهای اخیر به این مفهوم کلیدی به لحاظ دامنه و تداوم اثرگذاری، ملاحظات روش‌شناختی و ابعاد ارزشی و اخلاقی آن وارد شده است؛ صاحبنظران تلاش کرده‌اند با بهره‌گیری از مفاهیمی چون «تقویت» و «تفکر» در مطالعات بینش رفتاری، مقوله جدید دیگری را با عنوان «فراتلنگرها» در ادبیات علمی این حوزه وارد نمایند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تطبیقی رویکردهای سنتی و نوین در خط مشی‌گذاری رفتاری با تأکید بر مفهوم «فراتلنگرها» است. این پژوهش از روش مطالعات اسنادی و فراترکیب بهره‌گیری نموده است. در بخش یافته‌ها، سه گفتمان اصلی در مطالعات بینش رفتاری شامل رویکرد کلاسیک تلنگر (مداخله رفتاری در جهت شکل‌گیری رفتار دلخواهانه)، رویکرد تقویت (ارتقاء شایستگی‌های افراد جهت تحقق رفتار مطلوب) و رویکرد فراتلنگر (مداخله رفتاری در جهت تقویت کنش‌های مطلوب) از منظر ابعاد مختلف مورد مقایسه قرار گرفته است.