آموزه‌های حکمت مدیریتی در اندیشه سعدی مبتنی بر باب اول گلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت تطبیقی و توسعه، دانشگاه علامه طباطبایی، ایران.
2 استاد دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده مدیریت و حسابداری، ایران
3 دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، ایران، تهران
4 دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، ایران، تهران
چکیده
ادبیات کهن فارسی، مملو از حکمت‌های مدیریتی می‌باشد که متأسفانه قرن‌ها مغفول مانده است. هدف این پژوهش شناخت مضامینِ باب اول گلستان سعدی، در زمینه حکمت‌های مدیریتی است تا نشان داده شود که چه مقدار از این آموزه‌ها فقط در این یک باب وجود دارد. جامعه این پژوهش، کلیت باب اول گلستان است. در این پژوهش که از نوع کیفی است، از روش توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر تحلیل مضمون همۀ متن استفاده شده است. در نتیجه پارادایم این تحقیق، تفسیری – هرمنوتیکی بوده و جنبه اکتشافی دارد. پژوهش حاضر از نظر هدف، توسعه‌ای - کاربردی و از حیث ماهیت توصیفی - تحلیلی می‌باشد. راهبرد این پژوهش، کتابخانه‌ای است. این پژوهش بر اساس رویکرد لینکلن و گوبا، روایی سازی در بخش کیفی، به این صورت مورد بررسی قرار گرفته است که محقق با کمک یک گروه سه نفره، پس از پیدا کردن اولیه و نهایی مفاهیم و طبقه‌بندی آن‌ها، مجدداً محتوا، طبقه‌بندی و کدگذاری را بازبینی نموده که در این راه، دیدگاه چندین نفر از متخصصان حوزه مدیریت و ادبیات را نیز همراه داشته است. در نهایت 671 مضمون در زمینه حکمت مدیریتی شناسایی شد که در یازده گروه اصلی طبقه‌بندی گردید و فراوانی هر کدام مشخص شد. در بخش نهایی نیز نمونه‌هایی از این حکمت‌ها بیان و به اجمال توضیح داده شده است. در بخش یافته‌ها و نتیجه‌گیری، به خوبی معلوم می‌شود که این ادعای محقق در مغفول ماندن این آموزه‌ها در ادبیات کهن فارسی تا چه اندازه درست است و چرا باید به آن توجه کرد.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران: انتشارات پیام عدالت.
  2. ارسطو (1385). متافیزیک (ما بعد الطبیعه)، ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: انتشارات طرح نو.
  3. ارسطو (1385). اخلاق نیکوماخوس، ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: انتشارات طرح نو.
  4. ارسطو (1385).متافیزیک (ما بعد الطبیعه)، ترجمه شرف‌الدین خراسانی. تهران: انتشارات حکمت.
  5. خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (1413). اخلاق ناصری. تهران: انتشارات علمیه اسلامیه، چاپ اول.
  6. دانایی­فرد، حسن؛ رجب­زاده قطری، علی؛ سالاری، علی محمد (1389). آن سوی دانش و تجربه مدیریتی: تحلیلی بر ارکان شکل­دهنده حکمت مدیریتی از نگاه مدیران ناجا (حکمت مدیریتی). پژوهش‌های مدیریت انتظامی (مطالعات مدیریت انتظامی)، 5 (3)، 397-417.
  7. داوری، رضا (2536). فارابی، مؤسس فلسفه اسلامی. تهران: انتشارات انجمن شاهنشاهی فلسفه ایران، چاپ دوم.
  8. سرمد، غ. (1389). اشارات مدیریتی گلستان سعدی و کاربردهای آموزشی آن. تحقیقات مدیریت آموزشی، 1(3)، 95-120.
  9. سعدی شیرازی، مصلح‌الدین (1385). کلیات سعدی. تصحیح محمدعلی فروغی. تهران: انتشارات هرمس.
  10. سهروردی، یحیی بن حبیش. حکمه الإشراق، ترجمه و شرح سید جعفر سجادی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم.
  11. شریفی قروه، طیبه (1391). حکمت عملی در آثار سعدی (بوستان، گلستان و قصائد). پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی دانشگاه کاشان.
  12. قربانی‌زاده، وجه‌الله (1387). یادگیری سازمانی و سازمان یادگیرنده، با نگرشی بر مدیریت دانش. تهران: انتشارات بازتاب، چاپ اول.
  13. قرشی بنایی، علی‌اکبر (1412). قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الإسلامیه، چاپ ششم.
  14. مرادی، مرتضی (1394). ارائه یک مدل سازمان حکمت محور در ادارات دولتی. مدیریت دولتی، 7 (1)، 185-209.
  15. مولوی، جلال‌الدین محمد رومی بلخی (1933)، مثنوی دفتر پنجم و ششم. تصحیح رینولد الین نیکسون. هلند: مطبعه بریل.

 

* منابع عربی:

  1. آقابزرگ الطهرانی، محمدحسن (1372). طبقات أعلام الشیعه (دوره 7 جلدی)، تصحیح علی‌نقی منزوی. نشر اسماعیلیان، چاپ سوم.
  2. ابن سینا، حسین بن عبدالله (1980). عیون الحکمه، تحقیق عبدالرحمن بدوی. بیروت: دارالقلم، الطبعة الثانیه.
  3. ابن الندیم، محمد بن إسحاق (1997). الفهرست، المحقق ابراهیم رمضان، بیروت: دارالمعرفه، الطبعة الثانیه.
  4. سهروردی، شیخ شهاب‌الدین (1385). المشارع و المطارحات، تهران: انتشارات حق یاوران، الطبعة الأولی.
  5. فارابی، ابونصر (1405). فصول منتزعه. تهران: مکتبه الزهراء.
  6. ملاصدرا، محمد بن ابراهیم قوام شیرازی (1346). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیه، بالتعلیق و التصحیح و مقدمة سید جلال‌الدین الآشتیانی. المشهد الرضویه: چاپخانه دانشگاه مشهد.
  7. مصطفوی، حسن (1426). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم (دوره 14 جلدی). تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول.
دوره 5، شماره 10 - شماره پیاپی 10
علوم انسانی
دورۀ پنجم، پاییز و زمستان 1403 ، شمارۀ دهم
اسفند 1403
صفحه 183-213