بررسی و شناسایی عناصرالگوی ارتقا زنان در سازمان های دولتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته مدیریت دولتی- مدیریت منابع انسانی، مدرس و مشاور منابع انسانی، پژوهشگر زنان
چکیده
پژوهش کیفی حاضر باهدف شناسایی عناصر الگوی ارتقاء زنان به سطوح مدیریت در سازمان‌های دولتی ایران و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام‌گرفت. با روش نمونه گیری هدفمند 42 نفر از مدیران زن – مرد دولتی و صاحب‌نظران حوزه زنان در میدان مطالعه این پژوهش حضور داشته اند. جمع‌آوری داده‌ها با روش مصاحبه نیمه ساختاریافته فردی و کانونی بوده و برای تحلیل داده‌ها از کدگذاری توصیفی، تفسیری و یکپارچه‌سازی استفاده‌شده است. بر اساس یافته‌های این پزوهش عناصر الگوی ارتقاء زنان در 4 مضمون اصلی و 12 مضمون فرعی شامل: آگاهی جنسیتی و بازخوانی هویت زنانه (آگاهی متفکرانه بجای پذیرش منفعلانه، بازخوانی هویت زنانه، همدلی به‌جای خودزنی، مدیریت نقش‌ها) اراده سیاسی (دولت حمایتگر و مصمم، بازخوانی قرائت فقهی و حقوقی، تشکیل احزاب زنانه) نظام ارتقاء برابر(استراتژی انتخاب شایسته‌ها به‌جای انتصاب وابسته‌ها، تشویق به ارتقاء به‌جای اقناع شغلی) بیداری جمعی و عزم ملی (آگاهی جمعی، همراهی گروه‌های مرجع و تشکیل نهادهای مدنی) شناسایی شد. نتایج پژوهش نشان می دهد استقرارالگوی طراحی شده از طریق ایجاد فضای تعاملی بین کنشگران اجتماعی در بطن ساختارها میسرخواهد شد. برای ایجاد چنین فضایی شکل گیری گفتمان انسان محور ضروری است. این گفتمان دارای چهار بعد: گفتمان بین فردی، گفتمان بین حزبی، گفتمان شایستگی و گفتمان اجتماعی می باشد.
کلیدواژه‌ها

منابع
1- آبرون، فاطمه؛ زنجانی، حبیب‌الله (1393). «بررسی موانع ارتقای شغلی زنان و اثر آن بر بهره‌وری. بررسی موردی زنان شاغل در دانشگاه صنعتی شریف»، مطالعات علوم اجتماعی ایران، س 11، ش 3، پاییز، ص 50-60.
2- اعظم آزاده، منصوره (1384). «آگاهی از نابرابری جنسیتی: مدلی برای سنجش میزان شناخت از نابرابری‌های جنسیتی»، زن در توسعه و سیاست، تابستان، س 2، ص 51-73.
3- ابطحی، صفی ناز السادات (1394). «توانمندسازی و مشارکت سیاسی در ایران، مطالعه موردی دوره جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه سیاست، پاییز، س 2، ش 7، ص 65-82.
4-  برگر، پیتر؛ برگر، بریجیت؛ کلنر، هانسفرید (1381). ذهن بی‌خانمان. ترجمه محمد ساوجی، تهران: نشر نی،ص 186.
 5- پاملا، آبوث؛ کلر، والاس (1392). جامعه‌شناسی زنان. ترجمه منیژه نجم عراقی. تهران: نشر نی.
6- پیروزمند، مه نوش (1393). «آگاهی زنان نسبت به حقوق خود در خانواده و تأثیر آن بر تحولات خانواده در ایران». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا.
7- تبریزی، منصوره؛ هوشنگی، طاهره (1392). «تجربه تعارض‌های هویتی در سبک زندگی زنان متأهل شاغل»، دو فصلنامه مطالعات زنان و خانواده، زمستان، س 1، ش 2، ص 39-67.
8- حاجی‌نوروزی، سهیلا؛ مهر علیزاده، یدالله؛ کراهی مقدم، سیروس (1393). «شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر ارتقاء زنان مورد کاوی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان»، مطالعات اجتماعی –روان‌شناختی زنان، تابستان، س 12، ش 2، ص 117-146.
9- خسروی، محمدعلی؛ دهشیار، حسین؛ ابطحی، صفی ناز السادات (1391). «چگونگی توانمندسازی زنان در عرصه تصمیم‌گیری سیاسی در ساختار تصمیم‌گیری ملی و بین‌المللی»، پژوهشنامه روابط بین‌الملل، زمستان، س 5، شماره 20، ص 99-132.
10- خجسته، حسن (1387). «ساختاربندی هویت زنان»، پژوهش و سنجش، پاییز، س 14، ش 52، ص 35-55.
 11- رحمانی، جبار؛ طیبی نیا، مهری (1397).«فرایند تحول هویت اجتماعی زنان در تجربه گفتمانی نهاد دانشگاه موردمطالعه زنان متأهل، شاغل، دانشجو»، جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، بهار، س 5، ش 11، ص 123-151.
 12- رحمانی، علی؛ آدم پیرا، سعید (1392). « عوامل موثر بر موفقیت شغلی زنان حسابدار در یران»، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، زمستان، س 2، ش 8، ص129-140.
13-رنانی، محسن (1396). «زن در توسعه ایران»، ماهنامه فرهنگی- اجتماعی برای فردا، بهار، ش 17، ص 93-99.
14- سلیمان پور عمران، محبوبه؛ شیرازی، زهره (1396). «شناسایی عوامل مؤثر بر ارتقاء زنان در پست‌های مدیریتی سازمانی»، فصلنامه علمی-پژوهشی زن و فرهنگ، پاییز، س 9، ش 33، ص 109-124.
15-سلطان احمدی، جلال؛ یزدانی، مهری؛ ملکشاه، آرزو (1397). «بازخوانی حقوقی، فقهی ضرب زن در متون دینی و آرای امام خمینی (ره)»، پژوهشنامه متین، بهار، س 20، ش 78، ص 53-79.
16- شیرزاد ملاباشی، شیرین؛ فراهانی، ابوالفضل؛ اسد، محمدرضا (1393). «عوامل مؤثر در انتصاب زنان در پست‌های مدیریتی وزارت ورزش و جوانان»، مدیریت و توسعه ورزش، تابستان، س 6، ش 1، ص 37-51.
17- صادقی فسایی، سهیلا؛ خادمی، عاطفه (1394). «فرا تحلیل چهار دهه پژوهش در موضوع اشتغال زنان»، زن در فرهنگ و هنر، تابستان، س 7، ش 2، ص 243-256.
18-صداقتی فرد، مجتبی؛ سخا مهر، میترا (1392). «تأثیر نابرابری جنسیتی بر میزان مشارکت اجتماعی زنان»، فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، تابستان، س 4، ش 10، ص 43-60.
19- صمدی راد، انور (1385). «مکانیسم‌های ارتقای مشارکت زنان در ابعاد سیاسی و اقتصادی»، فصلنامه رفاه اجتماعی. تابستان، س 5، ش 21، ص 99-122.
20- فاطمی صدر، فیروزه (1380). «موانع ارتقا زنان در سطوح مدیریتی»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ص64
 21- فراستخواه، مقصود (1396). گاه ‌وبیگاهی دانشگاه در ایران، تهران: نشر آگاه،ص 236
22- گزارش وضعیت اجتماعی زنان در ایران 1380-1390. (مجموعه مقالات). (1394). تهران: نشر نی.
23- گورویچ، ژرژ (1390). آگاهی جمعی در جامعه‌شناسی دورکیم. ترجمه فریدون سرمد. تهران: کندوکاو،ص 66.
24- ماجدی، حمید؛ عندلیب، علیرضا؛ مشارزاده مهرابی، زهرا (1394). «شناسایی شاخص‌های مؤثر بر مشارکت زنان در طرح‌های توسعه شهری»، باغ نظر، بهار، س 12، ش 33، ص 3-12.
25- محمدی جوزانی، زینب (1393). عوامل اثرگذار بر ارتقا زنان عضو هیئت‌علمی به سطوح مختلف مدیریت در دانشگاه‌های تربیت‌بدنی شهر تهران، مطالعه موردی دانشگاه‌های الزهرا، تهران، علامه طباطبایی و شهید بهشتی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته تربیت‌بدنی، دانشکده تربیت‌بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه الزهرا.
26- محمودی، ناهید الملوک (1387). «بررسی موقعیت زنان در عرصه‌های اشتغال و مدیریت در دانشگاه‌های تهران با توجه به پیشرفت تحصیلی آنان»، فصلنامه علوم اجتماعی، س 14، ش 39 و 38 ص 133 – 171.
27- ملکی، زهره؛ عطائی، محمد (1395). «شناسایی راه‌های رفع موانع ارتقا شغلی زنان در سازمان‌های دولتی: امور مالیاتی قزوین»، مدیریت توسعه و تحول، زمستان، ص 45-56.
28-مهریزی، مهدی (1390). نواندیش دینی و مسئله زن، تهران: انتشارات صحیفه خرد، ص 33 و48
29- موشار، دانیل؛ دورماگن، ژان ایو (1394). مبانی جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمه عبدالحسین نیکگهر، تهران: آگه، ص228.
30-میر خانی، اعظم السادات (1397). «احیاگری تفکر دینی، مطالبات زنان مسلمان و خیزش دو تفکر فمینیسم اسلامی و اجتهاد اصولگرا»، مطالعات راهبردی زنان، تابستان، س 20، ش 80، ص 7-31.
 31- هام، مگی؛ گمبل، سارا (1382). فرهنگ نظریه‌های فمینیستی، ترجمه فیروزه مهاجر، تهران: توسعه، ص 303 و462.
 
32- Abdul Ghani, Azmi،. Ilhaamie، Syed Ismail،. Sharifah, Hayaati،. Arni Basir، Siti. (2012). Women career advancement in public service: a study in Indonesia. Social and Behavioral Sciences. Vol. 58. pp . pp 296 – 306. www. sciencedirect. com.
33- Anderson، R. (2007). Thematic Content Analysis (TCA): Descriptive Presentation of Qualitative Data، Institute of Transpersonal Psychology، Retrived from http: //www. wellknowingconsulting. org/publications/pdfs/ ThematicContentAnalysis. Pdf.PP 65.
34- Braun، V. & Clarke، V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology، Vol. 3، No. 2. pp 77-101.
35- Breen، M.، Gillanders، R.، Mcnulty، G & Suzuki، A. (2015). Gender and Corruption in business. Helsinki Center of Economic Research، Discussion Papers، Vol. 9. pp 380-391.
36- Bruckmuller، S.، & Ryan، M.، & Rink، F. (2014). Beyond the Glass Ceiling: The Glass Cliff and Its Lessons For Organizational Policy. Social Issues and Policy Review، vol. 8. No. 1. pp 202–232.
37- Dash، Lipsa.، Singh. SanskrIti. (2016). Women and Corporate sector of India: A Study on Impact Of Glass Celling Existence in Corporate sector of India. Social Sciences International Research Journa. Vol. 2. N. 1. Pp83-100.
 38- Gupta، Sakshi. (2018). Glass Ceiling in 21st Century: Women in Management. International Journal of Management Studies، Vol. N، 1. 3 (5)، 23-48. http: //www. researchersworld. com/ijms.
39- Hyter، Michael.، C. (2008). Meritocracy Novations Group، Inc. Motalebi Asl، S. Competency Management. Tadbir. 187. (In Persian).
40- Idris Hassan، A.، & Baharom، N. A.، & Abdul Mutalib، R. (2016). Predictors of Career Advancement of Female Academic Staff in Nigerian Universities. Asian Journal of Multidisciplinary Studies، Vol. 4. No. 10. 33-48.
41-IFC. (2018). Gender diversity in Ghanaian Boardrooms: An abridged report on women on boards of corporate and public institutions in Ghana. World Bank Group, 2121 Pennsylvania Avenue, AW
42-Jackson، J. F. L.، & R. A. Leon. (2010). Enlarging Our Understanding of Glass Ceiling Effects with Social Closure Theory in Higher Education. In J. E. Smart. Higher Education: Handbook of Theory and Research. No 25. pp 351-379.
43- Jayatilake، V. K. Lakmini. (2016). Women Managers and their Perceived Barriers for Upward Mobility in Public and Private Sectors with Special Reference to the Selected Services in Sri Lanka. International Journal of Scientific Research and Innovative Technology، Vol. 3. No. 2. Pp 61-85.
44- King، N. & C. Horrocks. (2010). Interviews in Qualitative Research. London: Sage.
45- Mihail. M.، Dimitrios.، Ogbogu. O. Christiana. (2016). Gender-Based Stereotypes and Managerial Careers in Diverse Socio-Economic Environments: The Cases of Greece and Nigeria. International Journal of Business and Social Scienc. Vol. 7. No. 2. PP 65-81.
46-Mishra, R. K., Jhunjhunwala, S. (2013), Diversity and the Effective Corporate Board, Academic Press is an imprint of Elsevier, First published, 2013.
 
47- Mai، Ngoc. Khuong.، & Nguyen، Thi، Lan.، Chi. (2017). Effects of the Corporate Glass Ceiling Factors on Female Employees Organizational Commitment: An Empirical of Ho Chi Minh City، Vietnam. Journal of Advanced Management Science، Vol. 5. 4 (2). PP 255-263.
48- Morrison، A. M.، & White، R. P.، & Velsor، E. V. (1987). Breaking The Glass Ceiling: Can Women Reach The Top of America’s Largest Corporations? Addison-Wesley (Reading، Mass.). Hardback. 229، ISBN 0 201 15787. PP 212.
 
 
49- Moreno-Gómez, J., Lafuente, E., & Vaillant, Y. (2018). Gender diversity in the board, females’s leadership and business performance. Gender in Management: An International Journal, 33(2), 104–122. https://doi.org/10.1108/GM-05-2017-0058 [Crossref], [Web of Science ®],
 
50- Nyeadi, joseph dery. Kamasa .k, kpinpou. S, nsia. Kristian. (2021).  Female in top management and firm performance nexus: Empirical evidence from Ghana. GENERAL & APPLIED ECONOMICS. https://doi.org/10.1080/23322039.2021.1921323
51- Rathore، S. (2017). Corporate Glass Ceiling: An Impact on Indian Women Employees. International Journal of Engineering and Management Research. (IJEMR)، 7 4. PP 264-289.
 
52- Wood, G. (2008), Gender stereotypical attitudes: Past, present and future influences on                 women's career advancement. Equal Opportunities International, 27(7): 613- 628.
 
53-  World Economy Forum, (2019), Global Gender Gap Report 2020, 9-12-13-26-188-189-190
 
54- Wu, P., Yao, X., & Muhammad, S. (2017). The effect of female participation in top management teams on the growth performance of small and medium-sized enterprises (SMEs): evidence from a panel-data analysis in Chinese-listed SMEs. Asia Pacific Journal of Innovation and Entrepreneurship, 11(1), 108–119. https://doi.org/10.1108/APJIE-04-2017-015 .
دوره 3، شماره 5
علوم انسانی
دوره سوم، بهار و تابستان 1401 ، شماره پنجم
شهریور 1401
صفحه 101-124