تدوین الگوی ایرانی-اسلامی مشاوره شغلی سهم‌گذارانه و ارزیابی آن با مدل سه عاملی تعهد سازمانی آلن و میر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 دکتری مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
10.22047/hsd.2025.489194.1041
چکیده
هدف پژوهش حاضر، تدوین الگوی ایرانی-اسلامی مشاوره شغلی مبتنی بر رویکرد سهم گذاری و ارزیابی و مقایسه آن با مدل سه عاملی تعهد سازمانی آلن و میر بود. رویکرد پژوهش حاضر کیفی و استفاده از روش نظریۀ زمینه‌ای (گلایزری) بود، با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند تعداد 25 کارمند در سازمان‌های اقتصادی اصفهان گزینش شد و مطابق با اصول رویکرد سهم گذاری با مصاحبه نیمه ساختاریافته، دیدگاه آنان در خصوص تعهد سازمانی بررسی شد، سپس با کدگذاری باز، محوری و انتخابی، پایه‌های تعهد سازمانی برمبنای رویکرد سهم‌گذاری استخراج شد، در گام بعدی جهت ارزیابی با مدل آلن و میر؛ مقاله آنان با عنوان " ارزیابی و پیش‌بینی مؤلفه‌های عاطفی، استمرار و هنجاری در تعهد سازمانی" به‌صورت هدفمند انتخاب و با روش تحلیل مضمون، مفاهیم اساسی آن با کدگذاری مضامین اولیه، فرعی و اصلی استخراج و به‌عنوان پایۀ ارزیابی الگوی مستخرج موردبحث قرار گرفت. نتایج برخاسته از الگوی مبتنی بر رویکرد سهم گذاری با محوریت تعهد سازمانی در چهار بعد غایت شناسی و کیفیت کنش در هستی؛ ادراک پیوستگی ارکان هستی؛ ظرفیت تعادل یابی مستمر و غنی‌سازی محیط سازمانی شکل گرفت که در ارزیابی و تحلیل نهایی جامعِ مدل سه عاملی تعهد سازمانی آلن و میر و گسترده‌تر از آن ارزیابی شد. این الگو در ابعاد هستی‌شناسی نشان داد تعهد شغلی می‌تواند امری وابسته به نوع هستی‌شناسی باشد؛ لذا ابعاد چندگانه تعهد و تمرکز بر انگیزه‌های مادی و معنوی، جامعیت این الگو را نسبت به مدل سه عاملی آلن و میر نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

اردلان، محمدرضا؛ قنبری، سیروس؛ بهشتی­راد، رقیه و نویدی، پرویز (۱۳۹۴). تأثیر سرمایه اجتماعی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی بر تعهد سازمانی (مطالعه موردی کارکنان دانشگاه رازی کرمانشاه). فصلنامه مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی. ۵ (۱۰): ۱۰۹.
اسمعیلی، معصومه (1393). ارائه الگو خانواده‌درمانی سهم­گذاری در حل تعارضات خانواده. فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، 5 (20)، 57-27.
اسمعیلی، معصومه؛ دهدست، کوثر؛ قبادی، شهاب و عسگری، محمد (1399). مطالعه کیفی الگوی سهم­گذاری در مشاوره با رویکرد اسلامی و نقش آن در پایداری تغییرات نوع اول، دوم و سوم مراجعان. مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 5(17)، 32-7.
امیرکافی، مهدی و عبدی­پور، مظفر (1395). بررسی رابطه عدالت سازمانی و تعهد سازمانی: با تأکید بر نقش میانجی متغیرهای هویت اجتماعی و اعتماد سازمانی. پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر (علمی- پژوهشی). 5 (9): 91-124.
بابائی، محمدرضا؛ شحنه، سعیده و علیزاده، ارکیده (1395). سنجش تأثیر انعطاف‌پذیری کارکنان بر تعهد سازمانی (مطالعه موردی: پژوهشکده تحقیقاتی). کنفرانس بین‌المللی کسب‌وکار: فرصت‌ها و چالش­ها: رشت..
بهوند، موسی و امیرنژاد، قنبر (1398). بررسی انعطاف‌پذیری سازمانی بر عملکرد سازمانی و رضایت شغلی در ادارات و مدیریت‌های شرکت بهره‌‌برداری نفت و گاز امیدیه. علوم اجتماعی، 13 (1): 223-242.
پروچاسکا، جیمز و نورکراس، جان (بی­تا). نظریه‌های روان‌درمانی، سیستم‌های روان‌درمانی، ترجمۀ یحیی سیدمحمدی (1403). تهران: انتشارات روان، چاپ بیست و دوم.
رفاعی، رامیار، سامتی، مرتضی و قبادی، سارا (1398). شبیه‌سازی تأثیر عوامل مؤثر بر رکود اقتصادی در ایران: مقایسه دو رهیافت زنجیره مارکوف مونت کارلو و بیزین. فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی. 9 (36): 95-108.
رستگار، عباسعلی و فارسی­زاده، حسین (۱۳۹۳). بررسی تأثیر تعهد سازمانی بر تمایل به ترک و جابه‌جایی شغل با نقش تعدیل­گری تناسب فرد-سازمان (مورد مطالعه: کارکنان دانشگاه شهید چمران اهواز). فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی. ۴ (۱): ۹۹-۱۱۷.
رنجی جفرودی، نیما و نصراللهی مقدم، پدرام (۱۴۰۰). تأثیر مسئولیت اجتماعی درک شده بر تعهد عاطفی کارکنان با توجه به نقش میانجی تناسب فرد سازمان، هویت سازمان و حمایت سازمانی ادراک ‌شده. فصلنامه فرایند مدیریت و توسعه، ۳۳ (۳): ۷۱-۹۳.
سعادت، وجیهه؛ قلیچ­لی، بهروز؛ رضائیان، علی و طبرسی، غلامعلی (1401). به‌کارگیری رویکرد تحلیل مضمون در ارائه الگوی پیامدهای تحمل ابهام رهبران. فصلنامۀ چشم‌انداز مدیریت دولتی، 13 (3)، 15-34    
     سرمدی، محمدرضا (1395). ارائه مدل علی اخلاق کار اسلامی و تعهد سازمانی با نقش واسطه‌ای عدالت سازمانی و ارزش‌های
           شغلی. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی. ۷ (۳): ۶۱-۷۴  
سلطانی، مهدی و پارسانیا، حمید (1393). روش‌شناسی علم دینی ناظر به علوم انسانی. معرفت فلسفی. 12 (3): 95-118.
شیخی، محمدحسین (۱۳۹۱). عوامل مؤثر بر سلامت نظام اداری و رشد ارزش‌های اخلاقی در آن. نشریه اسلام و پژوهش‌های مدیریتی. ۱ (۲): ۹۹.
صالحی صدقیانی، جمشید؛ صدفی، ساناز؛ موسوی، سیده (1397). انعطاف‌پذیری شرایط کاری و اعتماد کارکنان: تحلیلی از نقش میانجی رفتار سازمانی مثبت‌گرا. فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی. 50: 25-42.
صلواتی، عادل؛ رستمی نوروزآباد، مجتبی؛ کمانگر، فرزاد؛ رحمانی نوروزآباد، سامان (۱۳۹۳). تفکر سیستمی و استقرار مدیریت دانش، فصلنامه مطالعات مدیریت راهبردی. ۵ (۱۸): ۷۳-۹۹.
عزیزی، حسن (1403). رابطه بین اجرای عدالت (در نظام حقوقی) و تحقق توسعه سیاسی در چارچوب ایدۀ الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت. مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی، 12(19)، 35-7.
عوقی، وحید (۱۳۹۳). بررسی تأثیر فرهنگ اسلامی بر ارتقای سلامت اداری، مجله نظارت و بازرسی. ۸ (۲۷): 104-77.
صحت، سعید و سجادیان، فاطمه (1398). ادراک کارکنان از فعالیت‌های منابع انسانی تعهدمحور. فصلنامه مطالعات مدیریت (بهبود و تحول). ۲۸ (۹۱): 63-31. 
غفوری ورنوسفادرانی، محمدرضا و گل­پرور، محسن (۱۳۸۹). بررسی رابطه مؤلفه‌های عدالت سازمانی با تعهد سازمانی در کارکنان شهرداری شهر اصفهان، فصلنامه مطالعات روان‌شناختی. ۵ (۴): ۱۲۹.
فرزانه، ماندانا؛ سهرابی، بابک و رئیسی­وانانی، ایمان (1390). بررسی نقش ابعاد ساختار سازمانی در تسهیل چابکی سازمان‌های تولیدکننده نرم‌افزار: یک شرکت نرم‌افزاری. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی دانشگاه تربیت مدرس. ۱ (۳): ۱۳۵-۱۶۷
کرم‌الدینی، ریحانه (1398). بررسی تأثیر تفکر سیستمی بر تعهد سازمانی کارکنان در شهرداری منطقه 12 مشهد. اولین کنفرانس ملی تفکر سیستمی در عمل: مشهد.
قلی‌پور، رحمت‌الله؛ جندقی، غلامرضا؛ زارعی متین، حسن؛ امامی، مصطفی؛ رستگار، عبدالغنی (1388). بررسی تأثیر تناسب بین شغل و شاغل بر تعهد سازمانی کارکنان (مطالعه موردی در شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران). مدیریت فرهنگ ‌سازمانی. 7 (20). 103-119.
نصیری، عزت‌الله و حسینی، نجمه (۱۳۹۳). ارزش‌های اخلاقی مؤثر در سلامت سازمان از منظر کلام معصومان (ع). نشریه اسلام و پژوهش‌های مدیریتی. ۳ (۱): ۱۱۵.
دوره 6، شماره 11 - شماره پیاپی 11
علوم انسانی
دوره ششم، بهار و تابستان 1404، شماره یازدهم
شهریور 1404
صفحه 99-129