یکی از راههای توسعۀ هر علم، بازاندیشی در مبانی و پیشفرضهای آن است. باتوجه به پیشرفت روزافزون علوم مختلف در عصر جدید، و عقب ماندن علوم انسانی از این تغییرات، لزوم بازاندیشی در علوم انسانی امری حیاتی میباشد. از آنجا که علوم انسانی به طور مستقیم با شناخت انسان مرتبط میباشد، و نقش انسان در عصر جدید بیش از پیش پررنگ شده است، باید به دنبال شناخت کاملتری از او در سطح فردی و اجتماعی بود. متأسفانه علیرغم چندساحتی بودن وجود انسان، پیشفرضهای حاکم بر علوم انسانی معاصر همچنان تحت تسلط پارادایمهای پوزیتیویسمی بوده و آنجا که سخن از سایر دیدگاهها مانند تفسیری یا پست مدرن میشود، در حد شعار باقی مانده و شامل برخی تحقیقات و نظریات محدود میباشد. این درحالی است که علم فیزیک در دهههای اخیر با ورود به برخی مفاهیم فلسفی و متافیزیکی درحالگذار به سوی پاردایم وحدتگراست. نظریات وحدتگرای فیزیک، با تأکید بر متکثرالابعاد بودن هستی، دیدگاه جدیدی را ارائه میکنند که در آن عدم توان تجربه یا ذهن در شناخت یک پدیده، به معنای عدم وجود آن پدیده نیست. ما در این پژوهش، به کمک روش تحلیل محتوا، به بررسی خلأهای موجود در پارادایمهای پنجگانۀ علم پرداخته و جهت رفع این خلأها، هستیشناسی وحدتگرا را معرفی میکنیم.
ارسطو (322-384ق.م). مابعدالطبیعه. ترجمه: خراسانی، شرف الدین (1366ب). تهران: گفتار.
افلاطون، مجموعه آثار افلاطون، ترجمه محمدحسن لطفی (1367). تهران: خوارزمی.
اسپینوزا، باروخ (1364). اخلاق. محسن جهانگیری. تهران: انتشارات مرکز نشر دانشگاهی.
بوریل، گیبسون؛ مورگان،گارت (1397). نظریههای کلان جامعهشناختی و تجزیه و تحلیل سازمان: عناصر جامعهشناختی حیات سازمانی. ترجمه: نوروزی، محمدتقی (1397). ایران. تهران: انتشارات سمت، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
جعفری تبریزی، محمدتقی (1360). شناخت از دیدگاه علمی و از دیدگاه قرآن. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ص 93.
حسینی دشتی، سید مصطفی (1385). معارف و معاریف، ج۷. تهران: مؤسسه فرهنگی آرایه، ص۴۳۵.
خمینی، روح الله (1385). تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۱. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ص۳۷۶-۳۷۷.
داناییفرد، حسن (1398). نظریهپردازی: مبانی و روششناسیها. تهران: انتشارات سمت.
سجادی، سیدهدایت؛ گلشنی، مهدی؛ کرباسیزاده، امیراحسان (1391). رهیافت وحدتگرایانه و مکانیک کوانتوم استاندارد. نشریه فلسفه علم، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شماره اول، بهار و تابستان 1391، صص47-68.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (ملاصدرا) (1389). حکمت متعالیه در اسفار اربعه. شرح محمد خواجوی. ایران. تهران: انتشارات مولی.
فلوطین. مجموعه آثار. ترجمه: لطفی، محمدحسن (1336). تهران: انتشارات خوارزمی.
کاکایی، قاسم (1389). وحدت وجود به روایت ابنعربی و مایستر اکهارت. ایران. تهران: انتشارات هرمس.
گلشنی، مهدی (1395). علّیت و پیشبینی در کیهانشناسی مدرن. نشریه پژوهشهای فلسفی، سال10، شماره 19، صص.353-378.
گلشنی، مهدی (1399). قرآن و علوم طبیعت؛ تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
گلشنی، مهدی (1398). علم و دین در افق جهانبینی توحیدی. تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی.
گلشنی، مهدی (1396). سیر تحول از علوم رشتهای تا علوم میانرشتهای و علوم یکپارچه. دوفصلنامۀ علمی-پژوهشی فلسفه علم، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هشتم، شماره اول، ص69-86.
گلشنی، مهدی؛ جمالی، محمد؛ خطیری، مرتضی (1399). علم و شبه علم. تهران: نشر علم.
میر، فاطمه سادات، الوانی، سیدمهدی، گلشنی، مهدی، دهقانان، حامد و دهدشتی شاهرخ، زهره. (1403). بازاندیشی در علوم انسانی، مبتنی بر هستیشناسی وحدتگرا. دو فصلنامه توسعه علوم انسانی، 5(9)، 5–25. https://doi.org/10.22047/hsd.2024.445811.1008
MLA
میر، فاطمه سادات، الوانی، سیدمهدی، گلشنی، مهدی، دهقانان، حامد، و دهدشتی شاهرخ، زهره. "بازاندیشی در علوم انسانی، مبتنی بر هستیشناسی وحدتگرا"، دو فصلنامه توسعه علوم انسانی، 5، 9، 1403، 5–25. doi: 10.22047/hsd.2024.445811.1008
HARVARD
میر، فاطمه سادات، الوانی، سیدمهدی، گلشنی، مهدی، دهقانان، حامد، و دهدشتی شاهرخ، زهره. (1403). 'بازاندیشی در علوم انسانی، مبتنی بر هستیشناسی وحدتگرا'، دو فصلنامه توسعه علوم انسانی، 5(9), pp. 5–25. doi: 10.22047/hsd.2024.445811.1008
CHICAGO
میر، فاطمه سادات، الوانی، سیدمهدی، گلشنی، مهدی، دهقانان، حامد و دهدشتی شاهرخ، زهره، "بازاندیشی در علوم انسانی، مبتنی بر هستیشناسی وحدتگرا." دو فصلنامه توسعه علوم انسانی، 5 9 (1403): 5–25, doi: 10.22047/hsd.2024.445811.1008
VANCOUVER
میر فاطمه سادات، الوانی سیدمهدی، گلشنی مهدی، دهقانان حامد، دهدشتی شاهرخ زهره. بازاندیشی در علوم انسانی، مبتنی بر هستیشناسی وحدتگرا. توسعه علوم انسانی. 1403;5(9):5–25. doi: 10.22047/hsd.2024.445811.1008