بازاندیشی در علوم انسانی، مبتنی بر هستی‌شناسی وحدتگرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطباییی
2 گروه مدیریت دولتی دانشگاه علامه طباطبایی
3 گروه فیزیک، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران
4 گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
یکی از راه­های توسعۀ هر علم، بازاندیشی در مبانی و پیش­فرض­های آن است. باتوجه به پیشرفت روزافزون علوم مختلف در عصر جدید، و عقب ماندن علوم انسانی از این تغییرات، لزوم بازاندیشی در علوم انسانی امری حیاتی می­باشد. از آنجا که علوم انسانی به طور مستقیم با شناخت انسان مرتبط می­باشد، و نقش انسان در عصر جدید بیش از پیش پررنگ شده­ است، باید به دنبال شناخت کامل­تری از او در سطح فردی و اجتماعی بود. متأسفانه علی­رغم چندساحتی بودن وجود انسان، پیش­فرض­های حاکم بر علوم انسانی معاصر همچنان تحت تسلط پارادایم­های پوزیتیویسمی بوده و آنجا که سخن از سایر دیدگاه­ها مانند تفسیری یا پست مدرن می­شود، در حد شعار باقی مانده و شامل برخی تحقیقات و نظریات محدود می­باشد. این درحالی است که علم فیزیک در دهه­های اخیر با ورود به برخی مفاهیم فلسفی و متافیزیکی درحال­گذار به سوی پاردایم وحدت­گراست. نظریات وحدت­گرای فیزیک، با تأکید بر متکثرالابعاد بودن هستی، دیدگاه جدیدی را ارائه می­کنند که در آن عدم توان تجربه یا ذهن در شناخت یک پدیده، به معنای عدم وجود آن پدیده نیست. ما در این پژوهش، به کمک روش تحلیل محتوا، به بررسی خلأهای موجود در پارادایم­های پنجگانۀ علم پرداخته و جهت رفع این خلأها، هستی­شناسی وحدت­گرا را معرفی می­کنیم.
کلیدواژه‌ها

  1. فهرست منابع

     

    1. قرآن کریم
    2. دانش­نامۀ ویکی­پدیا
    3. ابن سینا، حسین ابن عبدالله (405ه.ق). النفس من کتاب الشفاء. تحقیق و تصحیح: حسن­زاده آملی، حسن (۱۳۸۵). قم، ایران: مؤسسه بوستان کتاب.
    4. ابن­عربی، محی­الدین. فتوحات مکیه. تحقیق عثمان یحیی (1405 ه.ق). بیروت: دار صادر، چاپ دوم.
    5. ابن­عربی، محی­الدین (1370). فصوص الحکم. تصحیح ابوالعلا عفیفی. تهران: انتشارات الزهرا.
    6. ارسطو (322-384ق‌.م‌). مابعدالطبیعه. ترجمه: خراسانی، شرف الدین (1366ب). تهران: گفتار.
    7. افلاطون، مجموعه آثار افلاطون، ترجمه محمدحسن لطفی (1367). تهران: خوارزمی.
    8. اسپینوزا، باروخ (1364). اخلاق. محسن جهانگیری. تهران: انتشارات مرکز نشر دانشگاهی.
    9. بوریل، گیبسون؛ مورگان،گارت (1397). نظریه­های کلان جامعه­شناختی و تجزیه و تحلیل سازمان: عناصر جامعه­شناختی حیات سازمانی. ترجمه: نوروزی، محمدتقی (1397). ایران. تهران: انتشارات سمت، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
    10. جعفری تبریزی، محمدتقی (1360). شناخت‌ از دیدگاه‌ علمی‌ و از دیدگاه‌ قرآن. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ص‌ 93.
    11. حسینی دشتی، سید مصطفی (1385). معارف و معاریف، ج۷. تهران: مؤسسه فرهنگی آرایه، ص۴۳۵.
    12. خمینی، روح الله (1385). تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۱. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ص۳۷۶-۳۷۷.
    13. دانایی­فرد، حسن (1398). نظریه­پردازی: مبانی و روش­شناسی­ها. تهران: انتشارات سمت.
    14. زاده محمدی، علی. (1398). روان­شناسی وحدت­مدار: رویکردی بومی در تبیین ساختار روان وحدانی انسان. راهبرد فرهنگ، 12(48)، 147-168.
    15. سالمن، رابرت. سی. و کتلین هیگینز (1387). شور خرد. ترجمه کیوان قبادیان. انتشارات اختران.
    16. سجادی، سیدهدایت؛ گلشنی، مهدی؛ کرباسی­زاده، امیراحسان (1391). رهیافت وحدت­گرایانه و مکانیک کوانتوم استاندارد. نشریه فلسفه علم، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شماره اول، بهار و تابستان 1391، صص47-68.
    17. صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (ملاصدرا) (1389). حکمت متعالیه در اسفار اربعه. شرح محمد خواجوی. ایران. تهران: انتشارات مولی.
    18. فلوطین. مجموعه آثار. ترجمه: لطفی، محمدحسن (1336). تهران: انتشارات خوارزمی.
    19. کاکایی، قاسم (1389). وحدت وجود به روایت ابن­عربی و مایستر اکهارت. ایران. تهران: انتشارات هرمس.
    20. گلشنی، مهدی (1395). علّیت و پیش­بینی در کیهان­شناسی مدرن. نشریه پژوهش­های فلسفی، سال10، شماره 19، صص.353-378.
    21. گلشنی، مهدی (1399). قرآن و علوم طبیعت؛ تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
    22. گلشنی، مهدی (1398). علم و دین در افق جهان­بینی توحیدی. تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی.
    23. گلشنی، مهدی (1396). سیر تحول از علوم رشته­ای تا علوم میان­رشته­ای و علوم یکپارچه. دوفصل­نامۀ علمی-پژوهشی فلسفه­ علم، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هشتم، شماره اول، ص69-86.
    24. گلشنی، مهدی؛ جمالی، محمد؛ خطیری، مرتضی (1399). علم و شبه علم. تهران: نشر علم.
    25. لایب­نیتس (1646-1716). منادولوژی. ترجمه: مهدوی، یحیی (1375). تهران: خوارزمی.
    26. مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار، ج 1. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    27. محمدپور، احمد (1398الف). روش در روش: درباره ساخت معرفت در علوم انسانی. ایران. قم: لوگوس.
    28. محمدپور، احمد (1398ب). ضدروش: زمینه­های فلسفی و رویه­های عملی در روش­شناسی کیفی. ایران. قم: لوگوس.
    29. وارث، سیدحامد (1380). نگرش فراپارادایمی به مدیریت دولتی. نشریه دانش مدیریت، سال چهاردهم، شماره55، ص51-81.
    30. هچ، ماری جو (2013). نظریه سازمان: مدرن، نمادین-تفسیری و پست­مدرن. ترجمه: دانایی­فرد، حسن (1398). ایران. تهران: مؤسسه کتاب مهربان نشر.
دوره 5، شماره 9 - شماره پیاپی 9
علوم انسانی
دوره پنجم، بهار و تابستان 1403، شماره نهم
شهریور 1403
صفحه 5-25