کارآفرینی توسعه‌محور؛ رویکردی تحولی در تعلیم‌وتربیت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مطالعات برنامه درسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استاد بازنشسته مطالعات برنامه درسی دانشگاه تربیت مدرس تهران، ایران
3 دانشیار گروه مطالعات برنامه درسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
4 استاد گروه برنامه‌ریزی و توسعه اقتصادی، دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
نیل به توسعه مهمترین هدف کشورهاست و امروزه بر کسی پوشیده نیست که کارآفرینی به‌عنوان موتور اصلی محرک توسعه کشورها شناخته می‌شود.امّا کارآفرینی زمینه‌ها و جهت‌گیری‌های مختلفی دارد که انتخاب هریک از آنها می‌تواند پیامدهای خاص خودش را داشته باشد.لذا کوشش پژوهش حاضر تعیین رویکرد توسعه‌محور کارآفرینی و الگوی برنامه‌درسی آن است. براین اساس سوال‌های پژوهش نیز عبارتند از کارآفرینی توسعه‌محور چیست؟الگوی مطلوب برنامه‌درسی کارآفرینی توسعه‌محور چیست؟رویکرد حاکم دراین پژوهش کیفی است که برای پاسخ به سؤال اول از روش «جستار نظرورزانه»، به‌عنوان روش پژوهش و ابزار «بررسی مستندات» به‌عنوان ابزار جمع‌آوری اطلاعات استفاده شده است. برای پاسخ به سوال دوم نیز روش مورد استفاده توصیفی-تحلیلی بوده که به‌منظور گردآوری اطلاعات از روش کتابخانه‌ای و فیش‌برداری استفاده شد و منابع تحقیق نیز شامل آثار مکتوب و غیرمکتوب است.جامعه آماری پژوهش برنامه‌درسی کارآفرینی فناورانه نظام‌های رسمی آموزشی جهان است و نمونه آن به‌صورت هدفمند برنامه‌درسی کارآفرینی فناورانه سه کشور توسعه‌یافته (انگلستان، امریکا، کره‌جنوبی) و یک کشور درحال توسعه (مالزی) انتخاب شدند. یافته بخش اول پژوهش نشان داد کارآفرینی توسعه‌محور، کارآفرینی فناورانه است که رویکرد پرورش خردفناورانه را دنبال می‌کند و براساس یافته بخش دوم پژوهش نیز الگوی STEM و STEAM از مشهورترین الگوهای مطلوب برنامه‌درسی کارآفرینی فناورانه است. نتیجه‌گیری پژوهش حاضر این است که مدارس کشور با دنبال کردن رویکرد پرورش خردفناورانه دانش‌آموزان در برنامه‌های درسی خود می‌توانند به تربیت نسلی از کارآفرینان امیدوار باشند که بسترهای لازم برای توسعه کشور در همه ابعاد آن را فراهم می‌کنند. امّا این امر مستلزم تغییرات و تحولاتی در سیاست-های کلان نظام تعلیم‌وتربیت است.
کلیدواژه‌ها

فهرست منابع
فارسی
احمدیان، عباسعلی و حاجی حسینی، حجت اله؛ برادران، محمدصادق. (1391). مقدمه­ای بر کارآفرینی فناورانه زیست فناوری، فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی، شماره 20، پاییز و زمستان 1391.
پیکتی، توماس. (1393). سرمایه در قرن بیست و یکم. اصلان قودجانی، انتشارات نقد فرهنگ.
تودارو، مایکل. (1395). «توسعه اقتصادی در جهان سوم»، ترجمه غلاملی فرجادی، ج 1، تهران: انتشارات کوهسار
چهاربند، فرزانه و مومنی، فرشاد. (1390). چالش­ها و چشم­اندازهای توسعه مبتنی بر دانایی در ایران: نگاه از زاویه آموزش پایه، فصلنامه علمی­پژوهشی، پژوهش­های رسد و توسعه اقتصادی، سال اول، شماره چهارم، پائیز 1390.
حاجی حسینی، حجت­اله و سرحدی، پیمان. (1396). بررسی ویژگی­های برجسته کارآفرینی فناورانه و تفاوت آن با کارآفرینی مرسوم، فصلنامه علمی-ترویجی ترویج علم، سال هشتم، شماره سیزدهم، پاییز و زمستان 1396.
حصاری، محمد جواد. (1390). فراتحلیل آرار منتشره در زمینه توسعه نیافتگی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، ایران.
رضاقلی، علی. (1398). اگر نورث ایرانی بود، تهران: نشر نهادگرا
رمضانی باصری، عباس؛ میرفردی، اصغر. (1393). تبیین نهادگرایی وگرایش آن به توسعه، مجله اقتصادی، شماره‌های 3 و 4، خرداد و تیر 1393، 138 – 121.
سجادی، سیدمهدی. (1397). فلسفه «تربیت فناورانه» یا «فلسفه فناورانه» تربیت: نقد گفتمان سیاستگذاری در نظام تربیتی ایران. پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت (مطالعات تربیتی و روان شناسی مشهد)، 8(2 (پیاپی 16))، 5-25.
شوبرت، ویلیام. (1991). پژوهش فلسفی: جستار نظرپردارانه در روش شناسی مطالعات برنامه­درسی، شورت، اموند سی. ترجمه مهرمحمدی، محمود و همکاران، انتشارات سمت، 1388.
شورت، ادموند (1395). روش­شناسی مطالعات برنامه­درسی، ترجمه: مهرمحمّدی، محمود.
صفوی، راشد و صفوی، سیدحسن. (1381). بررسی عوامل مؤثر بر انتقال و توسعه فناوری در کشورهای درحال‌توسعه آسیایی، فصلنامه پژوهش­های رشد و توسعه پایدار (پژوهش­های اقتصادی)، دوره 2، شماره 6 – 5؛ پاییز و زمستان 1381، 85 – 104.
طالقانی، غلامرضا. (1384). نقش مدیریت فناوری در توسعه پایدار. پیک نور- علوم انسانی، 3 (3) (ویژه مدیریت)، 34-41.
عزتی، محمدرضا. (1395). طراحی و اعتبارسنجی الگوی مطلوب برنامه­درسی آموزش فناوری برای دوره آموزش عمومی (پایه­های 9-1)، پایان نامه دکتری، دانشگاه تبریز، تبریز
فرجی, فرشته, احسانی فر, تهمینه, نادری, نادر,رضایی, بیژن. (1393). بررسی نقش کارآفرینی در توسعه اقتصادی. مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی،91-104، (4)1.
کسرایی, محمد سالار و اصغری, بهزاد. (1402). ساخت‌یابی برنامة توسعه در ایران عصر پهلوی. تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، 12(2).
کسرایی, محمد سالار و اصغری, بهزاد. (1402). ساخت‌یابی برنامة توسعه در ایران عصر پهلوی. تحقیقات تاریخ اقتصادی ایران، 12(2).
مصلی­نژاد، عباس. (1399). سیاستگذاری اقتصادی نهادگرا در ایران؛ رهیافتها، فرآیندها و چالشها، فصلنامه علمی – پژوهشی سیاستگذاری عمومی، دوره 6، شماره 2، تابستان 1399، 49-27.
مومنی، فرشاد و نائب، سعید. (1393). تبیین آینده اقتصاد ایران: تطبیق چهارچوب نظری نهادگرایی جدید با الگوی مبتنی بر سناریو، فصلنامه اقتصاد تطبیقی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال اول، شماره اول، بهار و تابستان 1393، ص 161 – 195.
مومنی، فرشاد و نائب، سعید. (1395). تحولات تکنولوژیکی و آینده توسعه در ایران، تهران: نشرنهادگرا
مومنی، فرشاد و نیکونسبتی، علی (1395). رویکرد نهادی به توسعه و دلالت­های آن برای ایران، فصلنامه پژوهشنامه اقتصادی، سال هفدهم، شماره 64، بهار 1396، صفحات 241-199.
مومنی، فرشاد. (1395). بنیه تولید ملی؛ بررسی انتقادی برنامه­های توسعه و عملکرد اقتصادی، فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 5، شماره 1، بهار 1395: 147-169.
مومنی، فرشاد؛ مومنی، فریبا. (1399). فرهنگ و توسعه، تهران: نشر نهادگرا
نراقی، یوسف. (1380). جامعه­شناسی و توسعه، تهران: نشر و پژوهش فرزان روز
نورث، داگلاس سی. (1377). نهادها، تغییرات نهادی و عملکرد اقتصادی، ترجمه محمدرضا معینی، تهران: انتشارات مرکز مدارک و انتشارات سازمان مدیریت و برنامه­ریزی.
نورث، داگلاس سی. (1398). فهم فرایند تحول اقتصادی، ترجمه میرسعید مهاجرانی و زهرا فرضی­زاده، تهران، انتشارات نهادگرا
نوروززاده، رضا؛ کوثری، مریم. (1388). تبیین ویژگی‌های عناصر چهارگانه برنامه درسی مقطع کارشناسی با تأکید بر پرورش مهارت‌های کارآفرینی، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، دوره 15، شماره 4 (54)، زمستان 1388، 18 – 1.
وزارت رفاه و تأمین اجتماعی (1384)، «گزارش ملی فقر و نابرابری».
 
انگلیسی
 
Abetti, P.A. (1989). Technology: A Key Strategic Resource, Management Review,78(2):37-41.
Acemoglu, D. and J. A. Robinsonm (2012), Why Nations Fail: The Origins of Power, Prosperity and Poverty, Profile Book.
Almutairi, A.S. (2015). Technology Education in Saudi Arabia in Comparison with New Zealand: A study of Policy, Curriculum and Practice in Primary Education. (Ph.D These).University of Canterbury, New Zealand.
Baek, Y. S., Park, H. J., Kim, Y. M., Noh, S. G., Park, J. Y., Lee, J. Y., & Han, H. S. (2012). A study on the action plans for STEAM education. KOFAC (Korea Foundation for the Advancement of Science & Creativity) Report, 12.
Blomdahl E. Towards a philosophy of technology education based on Heidegger and Dewey. In: Lindstrom L, editor. Technology Education in New Perspectives Research, Assessment and Curriculum Development. Stockholm Library of Curriculum Studies. Vol. 14. Stockholm: Stockholm Institute of Education Press (HLS F ِ rlag); 2005, 2005
Brenkert George, G. (2009). Innovation, rule breaking and the ethics of entrepreneurship, Journal of Business Venturing, Vol. 24, pp. 448-464.
Cross, N. (2001). Designerly ways of knowing: Design discipline versus design science. Design issues, 17(3), 49-55.
Cross, N. (2011). Design thinking: Understanding how designers think and work. Berg.
Dakers, J. R. (2018). Philosophy of technology and engineering. In M. de Vries (Ed.), Handbook of technology education (pp. 3–6). Dordrecht: Springer.
Daugherty, M. K., & Wicklein, R. C. (1993). Mathematics, science, and technology teachers’ perception of technology education [Electronic version]. Journal of Technology Education, Vol. 4, No.2, pp 1-9.
Department for Education. (2013). Statutory guidance: national curriculum in England: design and technology programs of study. Retrieved from
Fox-Turnbull, W., & Reinsfield, E. (2020). TECHNOLOGY TEACHER EDUCATION IN NEW ZEALAND. International Technology Teacher Education in the Asia-Pacific Region.
Hameed, I., & Irfan, Z. (2019). Entrepreneurship education: a review of challenges, characteristics and opportunities. Entrepreneurship Education, 2, 135-148.
Harlanu, M., & Nugroho, A. (2015). The importance of technopreneurship management model for vocational school. In: 3rd UPI International Conference on Technical and Vocational Education and Training. Atlantis Press.
Hoque, A. S. M. M., & Awang, Z. (2016a). The Sway of Entrepreneurial Marketing on Firm Performance: Case of Small and Medium Enterprises (SMEs) in Bangladesh, pp.174-194. terengganu International Business and Economics Conference (TiBEC-V), terengganu, Universiti teknologi Mara (UiTM).
Hoque, A. S. M. M., Awang, Z., & Siddiqui, B.A., (2017a, July) Technopreneurial Intention Among University Students Of Business Courses In Malaysia: A Structural Equation Modeling. International Journal of Entrepreneurship and Small, Vol, 4 (July) 2017, pp:1-16 & Medium Enterprise (IJSME)
Hoque, A. S. M. M., Awang, Z., Baharu, S. M. A. T., & Siddiqui, B.A., (2018a, July) Upshot of Generation ‘Z’ Entrepreneurs’ E-lifestyle on Bangladeshi SME Performance in the Digital Era. International Journal of Entrepreneurship and Small & Medium Enterprise (IJESME), 5, 97-118.
Irving-Bell. Dawne, McLain.Matt, Wooff. David, (2019). Re-designing Design and Technology Education: A living literature review of stakeholder perspectives (Conference Presentation). Conference Contribution posted on 2021-05-24, 01:14
ITEEA. (2020). Standards for Technological and Engineering Literacy: The role of technology and engineering in STEM education. International Technology and Engineering Educators Association(ITEEA). Retrieved from https://www.iteea.org/stel.aspx
Koe, W.L., Alias, N.E., Ismail, S., & Mahphoth, M.H. (2018). A suggested model for studying technopreneurial intention in Malaysia. KnE Social Sciences, 788-796.
Machmud, A., Suwatno, Nurhayati, D., Aprilianti, I., & Fathonah, W.N. (2019). Effect of selfefficacy ICT on Technopreneurship intention of technopreneurial learning mediation: The case young generation in Indonesia. Journal of Entrepreneurship Education, 23(1).
Maley, D. (1985). Issues and trends in technology education. Proceedings of Technology Education Symposium VII. California, PA: California University of Pennsylvania, 3-14.
McAnear, A. (2009). Cool tools for problem solving and critical thinking. Learning and Leading with Technology, 37(3).
McLain, M. (2022). Towards a signature pedagogy for design and technology education: a literature review. International Journal of Technology and Design Education, 32(3), 1629-1648.
Mohd Shariff, S., Ngah, R., & Abu Bakar, S. (2012). Entrepreneurship-technopreneurship education for undergraduates: practicality vs curriculum. ASEAN Entrepreneurship Journal, 1(1).
NAE (National Academy of Engineering), NRC (National Research Council). (2002). Technically Speaking:Why All Americans Need to Know More about Technology. Washington, DC: National Academy Press.
North, D. C. (2005), Understanding the Process of Economic Change, Stiglitz, Joseph, (1993), Economics, New York: W.W. Norton and Co
North. D. C. (1990), Institutions, Institutional Change and Economic Performance, Cambridge University Press.
Ooi YK, Selvarajah C.,Meyer D. (2011). Inclination towards entrepreneurship among university students: An empirical study of Malaysian university students. Centre for Promoting Ideas, USA. Retrieved from http://www.ijbsnet.com;
Parikka, M. & Rasinen, A. (2009). Teknologiakasvatus tutkimuskohteena [Technology Education as a research object]. Jyväskylä, Finland: Jyväskylän yliopistopaino.
Pasha, M. A. (2022). Technology Education: Rethinking Design Thinking. NOLEGEIN-Journal of Management Information Systems, 5(1).
Petti C.; Cases in Technological Entrepreneurship: Converting Ideas into Value, Edited by Claudio Petti. Edward Elgar, 2009
Selladurai, M., (2016) Conceptual framework on technopreneurship. Journal of Social Science VIII (27) 92 -97
Yi, S. (2020). Technology Teacher Education in Korea. Central Taiwan University of Science and Technology (CTUST) and K-12 Education Administration, Ministry of Education.
Yigit, E. O. (2013). Science, Technology and Social Change Course's Effects on Technological Literacy Levels of Social Studies Pre-Service Teachers. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 12(3), 142-156.
دوره 4، شماره 8
علوم انسانی
دوره چهارم، پاییز و زمستان 1402، شماره هشتم
اسفند 1402
صفحه 59-82