ارادۀ سیاسی توسعه‌خواه : فرایند انتقال فناوری رهایی‌بخش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد توسعه،دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی
2 عضو وابسته فرهنگستان علوم، استاد گروه اقتصاد توسعه، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
بزرگترین چالش پیش روی کشورهای در حال توسعه، آماده شدن برای همکاری و رقابت با تولیدکنندگان جهانی در بازارهای داخلی و خارجی است. زیرا در عصر حاضر صنعت داخلی به ارتباط‌های فراملی روزبه روز بیشتر متکی شده و لازم است کشورهای در حال توسعه راهی پیدا کنند تا در اقتصاد جهانی شده، حضور موثری داشته باشند. انتقال فناوری که از ضرویات ارتقاء بنیه تولیدی و توان رقابت اقتصاد ملی در عصر حاضر می‌باشد، به کشورهای در حال توسعه برای حضور فعال در عرصۀ بین‌المللی کمک شایانی خواهد کرد. بنابراین کشف مهمترین عوامل موثر در کارآمدی فناوری‌های وارداتی در راستای ایجاد شرایط کافی برای اتحاد با شرکت‌های خارجی و انجام فعالیت‌های صنعتی و با ارزش افزوده بالا، به عنوان مساله‌ای مهم در سرنوشت توسعه نیازمند بررسی است. بر اساس شواهد موجود در اقتصاد ایران، شکل‌گیری ناقص و ناکافی بنگاه‌ها و سازمان‌های یادگیرنده، منجر به کاهش توان کشور در تولید محصولات ساخت‌محور و پیچیده‌‌ای شده است که نقش مهمی در تعیین جایگاه سیاسی و اقتصادی کشور در تعاملات بین‌المللی دارند. این پژوهش با روش توصیفی، تحلیلی ضمن بررسی اسناد موجود در بانک‌های اطلاعاتی داخلی و خارجی با استفاده از دستگاه نظری استقرار سیاسی و دولت توسعه‌گرا، به بررسی عوامل موثر در شکل‌گیری بنگاه‌هایی با راهبردهای یادگیری بالا که تلاش خود را به سمت توسعه قابلیت‌های سازمانی مولد هدایت می‌کنند، پرداخته است. براساس یافته‌های مقاله عواملی نظیر نظام بوروکراتیک قوی و مستقل، حاکمیت قانون، خودگرانی متکی به جامعه و ساختار بنگاه‌ها در مرحلۀ اول باعث جلوگیری از فعالیت‌های غیرمولد و سپس شکل‌گیری قابلیت‌های سازمانی پویا و درونی‌سازی فناوری وارداتی، نقش موثری ایفا می‌کنند.
کلیدواژه‌ها

منابع :
1.     ابراهیمی‌فر، یداله، جوادی، محمدرضا(1399)، حلقه‌های مفقوده در ساختار تولید کشور،  مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری کشور
2.     اوانز، پیتر،1398، توسعه یا چپاول/ نقش دولت در تحول صنعتی، ترجمه: عباس زندباف و عباس مخبر، انتشارت  طرح نو
3.     جعفرتاش امیری، برزین(1399)، استقرار سیاسی ایران و چالش‌های سیاست‌گذاری کارآمد، مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، دوه سوم، شماره دوم563-537.
4.     حسین رفیعی، سعید، شاه‌میرزایی، علیرضا، سلامی، سیدرضا(1395)، بررسی ظرفیت قوانین ایران برای الگو برداری از سیاست‌های همپایی صنعتی در کشورهای موفق، نشر چشمه.
5.     لل، سانجایا (1385)، سیاست فناوری و تشویق بازار، ترجمه:میثم قاسم‌نژاد، هادی کوزه‌چی، علی قاسمی، تهران، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف، مرکزمطالعات تکنولوژی.
6.     مبصر، داریوش، شفیعی، افسانه، اسمعیلی پورماسوله، الهام، 1397ساختار صنعتی ایران در آینه برنامه‌های توسعه‌ای، شرکت چاپ و نشر بازرگانی.
7.     نورث، داگلاس (1385)، نهادها، تغییرات نهادی و عملکرد اقتصادی، ترجمۀ محمدرضا معینی، چاپ دوم، تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
8.     نورث، داگلاس­سی، والیس، جان جوزف، وینگاست، باری‌آر (1395)، خشونت و نظم‌های اجتماعی، ترجمه جعفر خیرخواهان، رضا مجیدزاده، انتشارات روزنه
9.     لیست، فردریک(1378)، نظام ملی اقتصاد سیاسی، ترجمه ناصر معتمدی، شرکت سهامی انتشار.
 
10.   Bennet, David, Innovation technology transfer framework linked to trade for UNIDO action. Retrieved from: http://www.unido.org/user files/hartmany/WSSD_ Tech_Transfer.pdf, 2002.
11.   Joseph and Lin, Justin Yifu and Patel, Ebrahim, (eds.), The Industrial Policy Revolution II. Africa in the 21st Century. London: Palgrave, pp 243-280
12.   Khan, Mushtaq (2013) 'Political Settlements and the Design of Technology Policy'. In: Stiglitz,
13.   Khan, Mushtaq (2015) 'Industrial Policy Design and Implementation Challenges'. In: Felipe, Jesus, (ed.), Development and Modern Industrial Policy in Practice: Issues and Country Experiences. Cheltenham: Edward Elgar, pp 94-126.
14.   Khan, Mushtaq (2018) 'Political Settlements and the Analysis of Institutions'. African Affairs, (117) 469, pp 636-655.
15.   Khan, Mushtaq (2019) 'Institutions and Development'. In: Nayyar, Deepak, (ed.), Asian Transformations: An Inquiry into the Development of Nations. Oxford: Oxford University Press, pp 321-345.
16.    Khan, Mushtaq (2019) 'Knowledge, Skills and Organizational Capabilities for Structural Transformation'. Structural Change and Economic Dynamics, (48), pp 42-52.
17.   Lane, J. P. (1999). Understanding technology transfer. Assistive Technology, 11(1), 5-19.
 
 
دوره 3، شماره 6
علوم انسانی
دورۀ سوم، پاییز و زمستان 1401 ، شمارۀ ششم
اسفند 1401
صفحه 43-72