افتراقی سازی کیفری در جرایم مواد مخدر : تجربه فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو وابسته فرهنگستان علوم، استاد بازنشسته دانشگاه تهران و عضو هیات علمی گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی و عضو مرکز مطالعات حقوقی، دانشگاه پاریس نانتر، فرانسه
چکیده
از جمله جرایمی که در پهنه نظام­های سیاست جنایی به طور افتراقی مورد توجه قرار می­گیرد، جرایم مربوط به مواد مخدر است. دلایل مهم اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی برخورد افتراقی نظام عدالت کیفری را در این زمینه اجتناب­ناپذیر کرده است. امری که با گذشت زمان از طیف متنوعی از راهبردها در چارچوب افتراقی­سازی برخوردار شده است. بی­گمان توجه به مواردی چون افتراقی­سازی در پهنه نظام­های سیاست جنایی از ابعاد گوناگون، امری ضروری است. از این رو، امروزه مظاهر متنوعی از افتراقی­سازی را در بستر علوم جنایی مشاهده می­کنیم. گاه از حیث دادرسی کیفری در خصوص اشخاص یا جرایمی مشخص، رویکردهای متفاوتی اتخاذ می­شود و گاه از حیث جرم­انگاری و کیفرگذاری با اشخاص یا جرایمی به شکلی ویژه برخورد می­شود. کشور فرانسه از جمله کشورهایی است که تلاش کرده با اتخاذ یک سیاست جنایی افتراقی­شده و هدفمند، به اهداف از پیش تعیین شده خود در حوزه مواد مخدر دست یابد. امری که چند جانبه­گرایی کامل را در چارچوب افتراقی­سازی سخت­گیرانه تا افتراقی­سازی حمایتی فراهم ساخته است. در این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی راهبردهای سیاست جنایی این کشور در برابر مواد مخدر تجزیه و تحلیل می‌شود.
کلیدواژه‌ها

 
الف) فارسی
-         آلبرشت، هانس­یورگ، تورم جمعیت زندان­ها، ترجمه محمدعلی اردبیلی، حمید بهره­مند، بهزاد رضوی­فرد، حسین میرمحمدصادقی، علی­حسین نجفی­ابرندآبادی، رحیم نوبهار، امیرحسین نیازپور، تهران، معاونت اجرایی و اطلاع­رسانی مرکز تحقیقات استراتژیک، 1395ش.
-         باباخانی، عرفان، عبداللهی، افشین، (1400)، امکان اعمال جایگزین‌های تعقیب کیفری نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی در حقوق ایران و فرانسه، پژوهشنامه حقوق اسلامی، 22 (53)، 155-182.
-          باباخانی، عرفان، عبداللهی، افشین. (1399). امکان اعمال قرارداد قضایی با منافع عمومی نسبت به اشخاص حقوقی در حقوق ایران (با نگاهی به حقوق فرانسه). آموزه های حقوق کیفری، 17 (20)، 29-58.
-         پاک‌نیّت، مصطفی،1396 ش، افتراقی شدن دادرسی کیفری، تهران، نشر میزان، چ 1.
 
ب) فرانسوی
-          Aubert, Bernadette. Droit de l’Union européenne, Dalloz, Revue de science criminelle et de droit pénal comparé, N° 2, 2021, pp. 531-540.
-          Ben Lakhdar, Christianm, Tanvé, Morgane, Évaluation économique de la loi du 31 décembre 1970 réprimant l'usage et le trafic de stupéfiants, Psychotropes (Paris, France), 2013, Vol.19 (1), p.27-48.
-          Chossegros, Philippe, Prise en charge de la toxicomanie en France (une histoire), Elsevier Masson SAS, 2007, pp. 44-50.
-          Pradel, Jean, Dallest, Jacques, La criminalité organisée, droit français, droit international et droit comparé, LexisNexis, 2012.
-          Jacobs, Ann, les alternatives au procès pénal, L’Harmattan, Paris, 2013.
-          Hautefeuille, Michel, Wieviorka, Emma, La légalisation des drogues : une mesure de salut public. Inévitable, utopique, dangereuse ?, La Découverte «Mouvements», 2016, pp. 44-51.
-          Lagan, Arnaud, L’appréhension des violences liées à la prise d’alcool et de stupéfiants par le Droit pénal, Thèse, Université Grenoble Alpes, 2020.
-          Lazerges, Christine, Introduction à la politique criminelle, L’Harmatan, Paris, 2002.
-          Levy, René, La légalisation de l’infiltration dans la lutte contre le trafic de stupéfiants, Presses de Sciences Po | « Revue française de science politique », 2008, pp. 569-594.
-          Marchant, Alexandre, La lutte contre la drogue en France ou les contradictions de la prohibition (1970-1996), La Découverte « Mouvements », 2016, n°86, pp.34-43.
-          Ogrodnik, Marysia, Kopp, Pierre-Alexandre, La réponse pénale à l’usage des stupéfiants, entre politique répressive et mesures à caractère sanitaire et pédagogique, La Découverte | « Mouvements », 2016, pp. 61-70.
-          Potaszkin, Tatiana, L’éclatement de la procédure pénale ; Vers un nouvel ordre procédural pénale, Lextenso, Paris, 2014.
-          Pourzand, Pejman, Le trafic de stupéfiant, comme secteur d’harmonisation du droit pénal : voyage au bout de la répression, « Archives de politique criminelle », 2003, 237-254.
-          Trautmann, Catherine, Lutte contre la toxicomanie et le trafic des stupéfiants, Rapport au premier ministre, Paris, 1990.
-          Vanderplancke, Christelle, 25 ans de prévention : Une interview de Karl-Heinz Cerny, ERES « Les Cahiers Dynamiques », 2012, pp. 82-87.
دوره 3، شماره 5
علوم انسانی
دوره سوم، بهار و تابستان 1401 ، شماره پنجم
شهریور 1401
صفحه 31-48