راهکارهای کاهش اطاله دادرسی در امور مدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشگاه تهران و عضو پیوسته فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران
2 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
یکی از اهداف علم حقوق در کنار برقراری نظم و عدالت، شناسایی و فراهم آوردن زمینه تحقق عدالت و حقوق مشروع آحاد جامعه است. دادخواهی از حقوق اولیه انسان است که در اسناد بین المللی و نیز قوانین اساسی به عنوان حقی انفکاک ناپذیر از انسان شناخته شده است. اما هر قدر هزینه های اجرای این حق از بعد زمانی و مالی نامعقول و نامتعارف باشد، عقل محاسبه گر را از اعمال آن منع می‌کند.
متاسفانه اطاله دادرسی در نظام حقوقی ما هزینه دادخواهی را آنچنان بالا برده است که یا عدالت گستری صورت نمی‌پذیرد یا به گونه ای است که کارکرد مناسب خود را به همراه ندارد. البته کاهش اطاله دادرسی تا جایی مطلوب است که موجب تضییع حق اصحاب دعوا نگردد و دقت و عدالت فدای سرعت در رسیدگی نشود.
برخی راهکارهای کاهش اطاله دادرسی مستلزم هماهنگی و همکاری نهادهای مختلف بویژه دخالت قانونگذار است که اغلب راهکارهای بلند مدت و پرهزینه محسوب می‌شوند و مستلزم اصلاحات اساسی در ساختار وضع موجود هستند. اما برخی دیگر از راهکار ها را می‌توان در بستر وضع موجود و یا با اصلاحات جزئی اعمال کرد. بنابراین در این مقاله که برآمده از تحقیقی است که در فرهنگستان علوم انجام شده ارائه راهکارهای مد نظر را به همین مناسبت تحت عناوین راهکارهای سطح کلان و راهکارهای سطج خرد مورد بررسی قرار داده ایم
کلیدواژه‌ها

منابع
1-    افشار نیا، طیب،(1389) اطاله دادرسی و توسعه قضایی، چاپ اول، انتشارات خرسندی، تهران.
2-    خالقی، علی ،( 1395)  آیین دادرسی کیفری، شهر دانش، تهران.
3-    خویی سید ابوالقاسم ، (1422ق) مبانی تکمله المنهاج، چاپ اول، موسسه احیاء آثار اما الخویی، قم.
4-    رشتی، میرزا حبیب اله،(1311ق) کتاب الغصب، چاپ اول، بی جا، بی نا.
5-    سبحانی جعفر،( 1420 ق)  الموجز فی اصول الفقه، موسسه امام صادق (ع)، قم.
6-    صفایی، سید حسین و رحیمی ، حبیب اله (1397،)مسئولیت مدنی، چاپ یازدهم، انتشارات سمت تهران.
7-    صفایی، سید حسین و رحیمی ، حبیب اله ، (1397)  مسئولیت مدنی تطبیقی، چاپ اول، شهر دانش، تهران.
8-    شمس عبدالله،(1385)  دوره پیشرفته آیین دادرسی مدنی، چاپ هفتم؛ انتشارات دراک، تهران.
9-    فرخوش انجام، حبیب؛ علیزاده، یعقوب؛ مسعودنیا، محمد؛ مروری بر ماده 477 قانون آیین دادرسی کیفری، مطالعات علوم سیاسی فقه و حقوق، ، دوره سوم - شماره 2/2 ،12 تابستان 1396.
10-کاتوزیان ناصر، اهمیت ذاتی قانون و فنون قانونگذاری، نشریه کانون وکلای دادگستری ،شماره 23، تیر 1377.
11-کاتوزیان، ناصر، (1393)،مسئولیت مدنی، چ 13، ج 1؛ انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
12-کاتوزیان ناصر،(1383) مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چاپ چهل و دوم ، شرکت سهامی انتشار، تهران،
13-متین دفتری،(1394) آیین دادرسی مدنی و بازرگانی،انتشارات مجد، چاپ ششم ، ج1،ص 332.
14- مکارم شیرازی ناصر،(1411 ق)   القواعد الفقهیه، چاپ سوم موسسه امام امیر المونین،جلد 2 ، قم.
15- ملیکا، کردلویی و غلامرضا رئیسیان، ترداف در وازگان قران و مشکلات ترجمه آن، نشریه صحیفه مبین، دوره 20 شماره 55.
15- موسوی خمینی ، سید مصطفی، تحریرات فی الاصول ، موسسه تنظیم و نشر تراث امام خمینی، قم. 
16- نجفی، محمد حسن، (1367) جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‌ ، چاپ سوم، جلد 37، دار الکتب الاسلامیه، تهران.
17- یوسف زاده، مرتضی،(1392) آیین داوری، چاپ اول، ،شرکت سهامی انتشار، تهران.
دوره 2، شماره 3
علوم انسانی
دورۀ دوم، پاییز و زمستان 1398 ، شمارۀ سوم
اسفند 1398
صفحه 15-42