این سؤال که آیا مهندسی اجتماعی ممکن است؟ پرسشی است که در این دوران ذهن بسیاری از اصحاب علم و سیاست را به خود مشغول ساخته است و سؤال بعدی این است که اگر این امر امکان پذیراست چگونه صورت میگیرد؟ در سطور پیش رو ضمن بحث در مورد مفهوم و معنای مهندسی اجتماعی که همانا با هدف تعدیل و اصلاح سیاستهای اقتصادی، اجتماعی، اداری، و علمی انجام میشود، کوشش شده تا نقش محیط و شرایط زمانه و تاریخ در تحقق مهندسی اجتماعی واکاوی شود و این نکته مورد تأکید قرار گیرد که اگر مهندسی اجتماعی بدون توجه به مقتضیات و شرایط جامعه و فرهنگ آن باشد کاری از پیش نخواهد برد. اگر هدف مهندسی اجتماعی توسعه و پیشرفت جامعه است باید با درک شرایط و امکانات تاریخی همراه باشد و عقلانیت و کارکرد مهندسان اجتماعی با فضا و هوای زمانه میزان شود. همراهی با تاریخ و آگاهی از ماهیت دورهای که در آن بسر میبریم و داشتن چشم اندازی اخلاقی و روشن مقدمات لازم توفیق مهندسی اجتماعی در نیل به اهداف آن است. باید با چراغ علم و دانائی و شناخت زمانه، عزم تحول و دگرگونی و توسعه کرد و بر حذر بود از اینکه از سر خودخواهی به مهندسی اجتماعی پرداخت که در این صورت انتظار توفیق، توقعی موهوم و برآورده نشدنی است و ایدهالهای مهندسی اجتماعی هیچگاه به بار نخواهد نشست.
دو فصلنامه توسعه علوم انسانی