رابطه جایگاه نسبی بخش ها و فعالیت های اقتصادی و فعالیت های نامولد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، نویسنده مسئول
2 دانشجوی دکتری دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
هیچ‌وقت نمی‌توان یک قاعده کلی و همه‌شمول برای اندازه نسبی بخش‌های کشاورزی، صنعت و خدمات در اقتصاد ارائه کرد. ازآنجاکه اقتصاد یک مجموعه سازمانی پیچیده و پویا است بسته به موقعیت آن در سیر تکاملی توسعه و پیشرفت، و بسته به درجه توسعه‌یافتگی آن، دارای شرایط و اقتضائات متفاوت است. اگر اقتصاد یک کشور در مسیر توسعه که در آن دستاوردهای علمی و فن‌آوری در زندگی روزمره و کسب‌وکار مردم ظهور و بروز دارد، قرار داشته باشد ابتدا سهم صنعت و کشاورزی بالاست و سهم خدمات محدودتر است اما بعد از جهش صنعتی و رخداد انقلاب بهره‌وری و مستقر شدن روش تولید انبوه، بخش خدمات رو به گسترش گذاشته و سهم بسیار بیشتری از تأمین اشتغال، مشارکت در رشد و تأمین بسترهای مناسب برای صنعت و کشاورزی و ایجاد رفاه را عهده‌دار می‌شود. در طول مسیر توسعه اقتصادها، این اندازة بخش‌ها نیست که بااهمیت و اثرگذار است بلکه تعامل منطقی و هم تقویت‌کننده و مکمل آن‌هاست که سازوکار عمل و پویایی‌های کل مجموعه اقتصاد را در راستای حرکت سریع‌تر به سمت رشد و توسعه تقویت می‌کند.
وضعیت اقتصاد ما هم از این قاعده مستثنا نیست. لذا قبل از انقلاب بهره‌وری و توسعه صنعتی باید الویت تخصیص منابع بخش‌های کشاورزی و صنعت و سرمایه‌گذاری در این بخش‌ها باشد. بعد از تحقق توسعه صنعتی و شتاب بهره‌وری، هم از طرف عرضه و هم از طرف تقاضا زمینه برای گسترش خدمات باکیفیت و مکمل تولید و رفاه آور فراهم خواهد شد و در آن وضعیت است که گسترش بخش خدمات باکیفیت نقش مؤثری در اشتغال، تولید، صادرات و رفاه خواهد داشت.
ما در این مقاله ضمن ارائه تحلیلی پویا از وضعیت نسبی بخش‌های اقتصادی و ارائه واقعیت‌های آماری در مورد میزان توجه به سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف و نحوه اعطای تسهیلات به آن‌ها، نسبت سرمایه‌گذاری در خدمات و مستغلات به سرمایه‌گذاری کل را به‌عنوان یک پراکسی محدودکننده رشد در اقتصاد ایران فرض کرده‌ایم و تابع تولید را طوری توصیف کرده‌ایم که این پراکسی را شامل شود. سپس با روش اقتصادسنجی VECM تابع مذکور را برآورد کرده‌ایم. نتایج تخمین بیانگر این است که نسبت مذکور اثر منفی بر درآمد و تولید کل در اقتصاد ایران داشته است و بنابراین به‌واقع می‌تواند به‌عنوان پراکسی فعالیت‌های نامولد لحاظ شود.
کلیدواژه‌ها

منابع
تقی زاده محمد. بحران سرمایه‌داری مالی (اشغال وال‌استریت)، نشر شرکت سهامی انتشار، 1391.
سید حسن کاظمی، ترسیم جایگاه بخش کشاورزی و منابع طبیعی در شاخص‌های کلان اقتصاد کشور. انتشارات موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی. دی‌ماه 1396.
مایکل تودارو، توسعه اقتصادی در جهان سوم، ترجمه غلامعلی فرجادی. مؤسسه عالی پژوهش در برنامه‌ریزی و توسعه، 1377
Santacreu. Ana, maria and Zhu Heting, Manufacturing and service sector role in the evolution of innovation and productivity, Economic Synopses, 2018.
Phillips, P.C.B. (1986), Understanding spurious regression in Economics, Journal of Econometrics, No.33, P.311-345.
Dickey, D.A and W.F. Fuller (1979), Distribution of the estimators for Autoregressive time series with Unit Root, Journal of the American statistical Association, vol.74.
Dickey, D.A and W.F. Fuller (1981) Likelihood ratio statistics for Autoregressive time series with a unit root, Econometrica, Vol. 49, P. 1057-1072.
 
Granger, C.W.J, and P. Newbold (1974), Spurious regressions in econometrics, Journal of Econometrics, No.74, P.111-120.
Engle, R.F. and C.W.J. granger (1987) Cointegration and error correction: Representation, estimation and testing, Econometrica, Vol 55, P. 251-276.
Johansen, S. (1988), Statistical analysis for cointegration vectors, Journal of Economic Dynamics and Control, No. 12, P. 231-254.
Johansen, S. (1991), Estimation and Hypothesis Testing of Cointegration Vectors in Gaussian Vector Autoregressive Models,  Econometrica, Vol. 59, p. 1551-1580
Johansen, S., & Juselius, K. (1990). Maximum likelihood estimation and inference on cointegration with application to the demand for money. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 52, 169-210.
Hamilton, J. D. (1994), Time series analysis, Chapter 3, Princeton University Press, United Kingdom.
Lütkepohl, H. (2005), New Introduction to Multiple Time Series Analysis, Chapter 4, Springer, Printed in Germany
دوره 1، شماره 1
علوم انسانی
دوره اول، پاییز و زمستان 1397، شماره یکم
اسفند 1397
صفحه 41-70