فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 The Relationship Between Personality Types and Job Success Across Diverse Iranian Cultures رابطه گونه های شخصیتی و موفقیت شغلی در فرهنگ‌های مختلف ایرانی 5 23 244215 10.22047/hsd.2025.538062.1092 FA الهه احمدیان دکتری مدیریت دولتی Journal Article 2025 07 31 The Relationship Between Personality Types and Career Success Across Iranian Cultural Contexts Elahe Ahmadian This study aimed to philosophically and empirically examine the relationship between personality types and job success across five major cultural groups in Iran (Persian, Azeri, Kurdish, Baluchi, and Arab). The purpose was to identify the moderating role of cultural context in these relationships and to challenge the universality of Western models in diverse Iranian cultural settings. The research employed a descriptive-correlational, cross-cultural comparative approach using a mixed-methods design. The sample consisted of 100 participants (20 from each cultural group), purposefully selected based on specific inclusion criteria. Research instruments included the 36-item short form of the Enneagram Personality Types Questionnaire (Riso-Hudson), a 12-item Job Success Scale (comprising 6 objective and 6 subjective items), and a demographic information form. Data were collected through 45-minutes semi-structured interviews using triangulation techniques and analyzed using non-parametric methods in SPSS. The findings revealed that the relationship between personality types and job success is deeply influenced by cultural context. Type 3 (The Achiever) showed a significant positive correlation with objective job success in Persian and Azeri cultures, while Type 6 (The Loyalist) was associated with subjective success in the Baluchi group. Type 8 (The Challenger) emerged as an important predictor in the Azeri culture. Personality type distributions were also heterogeneous across groups, with Type 3 being dominant in the Persian group (40%) and Type 6 in the Baluchi group (35%). Despite relatively low R² values (R² ranged from 0.18 to 0.27), regression analyses indicated that models predicting job success varied distinctly across cultural groups. این پژوهش با هدف بررسی فلسفی و تجربی رابطه بین گونه‌های شخصیتی و موفقیت شغلی در پنج گروه فرهنگی ایران (فارس، آذری، کرد، بلوچ و عرب) انجام شد تا نقش تعدیل‌کننده زمینه فرهنگی در این روابط مشخص شود و چالش‌های مدل‌های جهان‌شمول غربی در بافت‌های متنوع فرهنگی ایرانی بررسی گردد. مطالعه حاضر با رویکرد توصیفی-همبستگی مقایسه‌ای بین‌فرهنگی و ترکیب روش‌های کمّی و کیفی طراحی شده است. نمونه پژوهش شامل ۱۰۰ نفر (۲۰ نفر از هر گروه فرهنگی) بود که به‌صورت هدفمند با معیارهای ورود مشخص انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ۳۶ گویه‌ای گونه‌های شخصیتی اینیاگرام (نسخه کوتاه‌شده Riso-Hudson)، مقیاس ۱۲ گویه‌ای موفقیت شغلی (۶ گویه عینی و ۶ گویه ذهنی) و پرسشنامه اطلاعات جمعیت‌شناختی بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته ۴۵ دقیقه‌ای با مثلث‌سازی جمع‌آوری و با نرم‌افزار SPSS و روش‌های ناپارامتریک تحلیل شدند. نتایج نشان داد که رابطه بین گونه‌های شخصیتی و موفقیت شغلی عمیقاً تحت تأثیر زمینه فرهنگی قرار دارد. گونه ۳ (موفقیت‌گرا) در فرهنگ‌های فارس و آذری با موفقیت عینی همبستگی مثبت معناداری نشان داد، در حالی که گونه ۶ (وفادار) در فرهنگ بلوچ با موفقیت ذهنی مرتبط بود. گونه ۸ در فرهنگ آذری نیز نقش پیش‌بین‌کننده مهمی داشت. توزیع گونه‌های شخصیتی نیز در گروه‌های مختلف ناهمگون بود، به‌طوری که گونه ۳ در فرهنگ فارس (۴۰%) و گونه ۶ در فرهنگ بلوچ (۳۵%) غالب بودند. تحلیل‌های رگرسیون با وجود R² نسبتاً پایین (۰.۱۸ تا ۰.۲۷) نشان داد که مدل‌های پیش‌بینی موفقیت شغلی در فرهنگ‌های مختلف متمایز هستند.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244215_f58e62d141831c527095ba5bdc804c28.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 The country's AI technology development capacities in light of strengths and opportunities: An analysis based on the SOAR framework ظرفیت‌های توسعه فناوری هوش مصنوعی در کشور در پرتو نقاط قوت و فرصت‌ها: تحلیلی بر اساس چارچوب SOAR 25 58 244218 10.22047/hsd.2025.545688.1105 FA ایمان اکبری پژوهشگر مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دانشجو دکتری خط مشی‌گذاری عمومی، دانشگاه علامه طباطبایی 0009-0008-0520-1510 Journal Article 2025 09 08 Artificial Intelligence Technology Development Capacities in Iran Iman Akbari Background and Objective: Artificial intelligence (AI) is poised to play a pivotal role in the future of societies. Evidence of this influence is already observable in domains such as the military, media and cyberspace, interactive robotics, and numerous other areas. The specific conditions, requirements, and strategic objectives of our country underscore the importance of carefully examining national capacities for the development of this transformative technology, with a view to informed planning and action. In this regard, two main domains must be distinguished: (1) the development of the foundational layer (models and algorithms, national strategic orientation, network architecture and infrastructure, etc.); and (2) the development of the application layer, where AI serves as a transformative tool across various sectors. Methodology: This study employed the SOAR framework to identify the strengths, opportunities, aspirations, and results associated with AI development at both the foundational and application layers, with the goal of capacity assessment for advancing this technology in the country. Semi-structured interviews were conducted with ten domain experts to gather insights. Findings: The analysis identified six key areas of national capacity for AI development: human capital, institutional capacity, regional and international partnerships, investment, innovation ecosystem, and infrastructure. Based on these findings, policy recommendations were formulated to leverage these capacities for AI advancement in the country. Conclusion: The most significant recommendations include: defining one or two strategic focus areas for the country; ensuring coordination among governmental bodies, the private sector, and academic institutions; establishing a strategic studies center and a national laboratory; emphasizing technological independence in critical domains; building on national experience in supporting innovation; creating mechanisms to direct domestic investment toward knowledge-based and emerging technologies; activating diplomacy to foster collaboration with advanced and like-minded countries; guiding talented professionals toward AI development while designing incentives for the return of experts in this field; and strengthening specialized approaches to policymaking, investment, and implementation in relation to AI. فناوری هوش مصنوعی، نقش حیاتی در آینده جوامع ایفا خواهد کرد،. شواهد این نقش آفرینی هم اکنون در حوزه نظامی، رسانه و فضای مجازی، ربات‌های تعاملی و موارد متعدد دیگر قابل مشاهده است. شرایط خاص، اقتضائات و اهداف کشور ما، اهمیت بررسی دقیق ظرفیت‌ها در توسعه این فناوری راهبردی را با هدف برنامه‌یزی و اقدام سنجیده آشکار می‌سازد. در این راستا دو حوزه اصلی شامل توسعه لایه بنیادین (مدل‌ها و الگوریتم‌ها، راهبرد کلی کشور، معماری زیرساخت‌ها و...) و توسعه لایه کاربست (به‌عنوان ابزار تحول بخش‌های مختلف)، لازم به تفکیک است. این پژوهش با اتکا به چارچوب SOAR برای شناسایی نقاط قوت، فرصت‌‌ها، چشم‌اندازها و نتایج توسعه هوش مصنوعی در لایه بنیادین و لایه کاربست با هدف ظرفیت‌شناسی توسعه ابن فناوری در کشور پرداخته است. در این راستا از مصاحبه نیمه ساختار یافته با ده نفر از خبرگان این حوزه بهره‌برداری شده است. بر این اساس، ظرفیت‌های کشور در توسعه هوش مصنوعی در قالب ۶ ظرفیت نیروی انسانی، نهادی، ارتباطات منطقه‌ای و بین‌المللی، سرمایه‌گذاری،‌ زیست‌بوم نوآوری و زیرساختی در کشور شناسایی شد. سپس توصیه‌های با هدف بهره‌مندی از این ظرفیت‌ها در توسعه هوش مصنوعی در کشور ارائه شد. بر اساس ظرفیت‌های شناسایی شده، مهم‌ترین پیشنهادات شامل: «تعیین یک یا دو حوزه تمرکز اصلی در کشور»، «هماهنگی کامل بین نهادهای حاکمیتی، بخش خصوصی و مراکز علمی»،«ایجاد مرکز مطالعات راهبردی و آزمایشگاه ملی»، «توجه به استقلال فناورانه در حوزه‌های حیاتی»، «توجه به تجربه کشور در زمینه حمایت از توسعه نوآوری»، «سازوکار هدایت سرمایه‌های داخلی به سمت حوزه‌های دانش‌بنیان و فناوری‌های نوین» است.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244218_ccd4a562e39c95c770181279e53065ae.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 From a Nudge to a Nudge Plus in Behavioral Policy: A Meta-Synthesis of Studies from the Last Three Decades از تلنگر تا فراتلنگر در خط‌مشی رفتاری: فراترکیب مطالعات سه دهه اخیر 59 88 244223 10.22047/hsd.2025.543804.1102 FA محمد مهدی ذوالفقارزاده دانشیار دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران 0000-0002-6803-4616 سیده فاطمه سید محسن دانشجوی دکتری گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده‌ مدیریت دولتی و علوم سازمانی دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0006-8404-9830 محسن کوه بر دانشجوی دکتری گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده‌ی مدیریت دولتی و علوم سازمانی دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران حیدر نجفی رستاقی دانشجوی دکتری گروه خط مشی و اداره امور عمومی، دانشکده‌ی مدیریت دولتی و علوم سازمانی دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-5477-2389 Journal Article 2025 08 28 From a Nudge to a Nudge Plus in Behavioral Policy: A Meta-Synthesis of Studies from the Last Three Decades Mohammad Mahdi Zolfagharzadeh Seyedeh Fatemeh Seyed Mohsen Mohsen Koohbor Heydar Najafi Rastaghi In recent years, the field of behavioral insights, with its emphasis on human cognitive and behavioral mechanisms, has garnered significant attention from many organizations in both the public and non-profit sectors, as well as the private and business sectors, as an innovative approach to problem-solving. It has fostered areas such as behavioral economics and behavioral policymaking in theory and practice. "Nudge" is one of the key concepts in this field, based on a type of solutions and decision-making patterns rooted in human cognitive biases. Given the criticisms leveled against this key concept in recent years regarding the scope and duration of its impact, methodological considerations, and its ethical and value dimensions, experts have attempted to introduce another new category into the scientific literature of this field, called "nudge plus," by utilizing concepts such as "boost" and "think" in behavioral insights studies. Accordingly, the present study aims to comparatively analyze traditional and novel approaches in behavioral policymaking, with an emphasis on the concept of "nudges plus." This research has employed documentary studies and meta-synthesis methods. In the findings section, three main discourses in behavioral insights studies, including the classic nudge approach (behavioral intervention to shape desired behavior), the reinforcement approach (promoting individuals' competencies to achieve desired behavior), and the meta-nudge approach (behavioral intervention to reinforce desired actions), have been compared from various dimensions حوزه بینش‌های رفتاری در سالهای اخیر با تأکید بر توجه به سازوکارهای شناختی و رفتاری انسانها، به عنوان رهیافتی نوین در حل مسائل، مورد توجه بسیاری از سازمان‌ها هم در بخش عمومی و غیرانتفاعی و هم در بخش خصوصی و کسب‌وکار قرار گرفته است و عرصه‌هایی چون اقتصاد رفتاری و خط‌مشی‌گذاری رفتاری را در نظر و عمل رونق داده است. «تلنگر» از جمله مفاهیم کلیدی این حوزه است که بر گونه‌ای از راهکارها و الگوهای تصمیم‌گیری مبتنی بر سوگیری‌های شناختی انسانها استوار است. با توجه به نقدهایی که در سالهای اخیر به این مفهوم کلیدی به لحاظ دامنه و تداوم اثرگذاری، ملاحظات روش‌شناختی و ابعاد ارزشی و اخلاقی آن وارد شده است؛ صاحبنظران تلاش کرده‌اند با بهره‌گیری از مفاهیمی چون «تقویت» و «تفکر» در مطالعات بینش رفتاری، مقوله جدید دیگری را با عنوان «فراتلنگرها» در ادبیات علمی این حوزه وارد نمایند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی تطبیقی رویکردهای سنتی و نوین در خط مشی‌گذاری رفتاری با تأکید بر مفهوم «فراتلنگرها» است. این پژوهش از روش مطالعات اسنادی و فراترکیب بهره‌گیری نموده است. در بخش یافته‌ها، سه گفتمان اصلی در مطالعات بینش رفتاری شامل رویکرد کلاسیک تلنگر (مداخله رفتاری در جهت شکل‌گیری رفتار دلخواهانه)، رویکرد تقویت (ارتقاء شایستگی‌های افراد جهت تحقق رفتار مطلوب) و رویکرد فراتلنگر (مداخله رفتاری در جهت تقویت کنش‌های مطلوب) از منظر ابعاد مختلف مورد مقایسه قرار گرفته است.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244223_42c2acfa96b66dc211e6ecf5119c5df1.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 Institutional Quality and Public Debt Accumulation: Empirical Evidence from OECD Countries کیفیت نهادی و انباشت بدهی عمومی: شواهد تجربی کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی(OECD) 89 107 244224 10.22047/hsd.2025.516450.1072 FA احسان رجبی استادیار پژوهشی، موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی، اقتصادکشاورزی و توسعه روستایی. تهران، ایران 0000-0002-8738-5251 حجت قاسمی قلعه دانشکده حکمرانی اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 04 12 Institutional Quality and Public Debt Accumulation: Empirical Evidence from OECD Countries Ehsan Rajabi - Hojat Ghasemi Ghaleh The aim of this paper is to examine the relationship between institutional quality and public debt at the level of OECD member countries. The hypotheses of this study were tested using institutional quality data at the level of 36 OECD member countries during the years 2004 to 2016 using dynamic panel data and generalized moments method (GMM). The data are taken from the World Bank, International Monetary Fund and Global Governance Index databases. The results of this study show that the factors of regulatory quality indicators, right to comment and accountability and control of corruption have a significant and negative relationship and the rule of law has a positive and significant relationship with public debt, while government effectiveness, political stability and absence of violence/terrorism do not have a significant impact on public debt. Based on the findings, poor institutional quality at the country level creates significant market risk, as it indicates the presence of an unfavorable economic situation that increases public debt. Unlike previous studies, the present study will be a pioneer in increasing public insight into the impact of institutional quality on public debt in OECD member countries. The findings have important implications for policymakers, as they suggest that better control of corruption and increased regulatory quality are possible tools for containing public debt in advanced economies. هدف این مقاله بررسی رابطه بین کیفیت نهادی و بدهی عمومی در سطح کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی است. فرضیه‌های این مطالعه با استفاده از داده‌های کیفیت نهادی در سطح 36 کشور، عضو OECD در طول سال‌های 2004 تا 2016 با استفاده از داده‌های پانل پویا و روش‌ گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) ارزیابی شدند. داده‌ها از پایگاه‌های، داده بانک جهانی، صندوق بین‌المللی پول و شاخص‌های حکمرانی جهانی استخراج شده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که عوامل شاخص‌های کیفیت مقررات، حق اظهار نظر و پاسخگویی و کنترل فساد رابطه معناداری و منفی و حاکمیت قانون رابطه مثبت و معنادار با بدهی عمومی دارند، در حالی که اثربخشی دولت، ثبات سیاسی و عدم وجود خشونت/تروریسم تأثیر معناداری بر بدهی عمومی ندارند. بر اساس یافته‌ها، کیفیت نهادی ضعیف در سطح کشور، ریسک بازار قابل توجهی را ایجاد می‌کند، زیرا نشان‌دهنده وجود یک وضعیت اقتصادی نامطلوب است که بدهی عمومی را افزایش می‌دهد. برخلاف مطالعات قبلی، مطالعه حاضر در افزایش بینش عمومی در مورد تأثیر کیفیت نهادی بر بدهی عمومی کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی ، پیشگام خواهد بود. این یافته‌ها پیامدهای مهمی برای سیاست‌گذاران دارد، زیرا نشان می‌دهد که کنترل بهتر فساد، افزایش کیفیت مقرارات ابزاری ممکن برای مهار بدهی عمومی در اقتصادهای پیشرفته است.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244224_36b7b3b957a18951dcb8c930f4daea18.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 Care Contracts in Old Age: An Examination of Legal and Cultural Dimensions قراردادهای مراقبت در کهنسالی، بررسی کارکرد و ابعاد حقوقی - فرهنگی 109 127 244228 10.22047/hsd.2025.531284.1085 FA سیده زهرا شهری نژاد دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ایران-مشهد عباسعلی سلطانی دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد -ایران غلامرضا یزدانی دانشیار گروه حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی مشهد، مشهد -ایران 0000-0002-4133-7772 Journal Article 2025 06 25 Care Contracts in Old Age: An Examination of Legal and Cultural Dimensions Seyedeh Zahra Shahrinezhad AbbasAli Soltani Gholamreza Yazdani Care contracts for the elderly are a modern legal framework designed to address the increasing needs of an aging population along with the associated economic and social challenges. These contracts are generally established between elderly individuals and their family members or close relatives. Their primary aim is to create clear legal and financial obligations that ensure quality care, protect the rights of all parties involved, and prevent potential abuse. In Iran, the need for developing legal and financial mechanisms to support the parties in these contracts is becoming increasingly critical. Although caring for the elderly is considered a moral obligation, the rising trend of aging, coupled with economic and psychological pressures, reveals that ethical considerations alone are insufficient. There is a pressing need for legal requirements and frameworks; however, transitioning ethical principles into legal mandates and addressing gaps in legislation is a sensitive area of lawmaking. If not handled correctly, this could result in unfavorable outcomes. It is essential to take a forward-looking approach to explore the legal dimensions of aging, especially since society and the government are currently ill-prepared for this issue. This research, employing a descriptive-analytical approach and aimed at introducing this emerging contract to the general public, examines the various dimensions of elder care contracts and analyzes the functions of these contracts, their elements, and types in order to improve the legal and social status of the elderly and their caregivers. It is hoped that the results of this research will pave the way for the formulation of effective policies and laws to protect the rights of the elderly and enhance the quality of care in society. قراردادهای مراقبت از سالمندان، ازجمله قراردادها و توافقات حقوقیِ نوین، پاسخی به نیازهای رو‌به‌رشد جمعیت سالمندان و چالش‌های اقتصادی- اجتماعی مرتبط با آن است. این قراردادها غالباً میان سالمندان و افراد خانواده یا نزدیکان منعقد می‌شود و هدف اصلی آن‌ها ایجاد تعهدات قانونی و مالی مشخص جهت تضمین کیفیت مراقبت، حمایت از حقوق طرفین و پیشگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی است. در ایران، ضرورت تدوین سازوکارهای حقوقی و مالی برای حمایت از طرفین این قراردادها بیش از پیش احساس می‌شود، زیرا اگرچه مراقبت از سالمندان در ایران یک وظیفه اخلاقی تلقی می‌شود، اما با توجه به روند رو به رشد سالمندی و فشارهای اقتصادی و روانی موجود، اکتفا به اخلاق در سطح کلان جوابگو نیست و اهرم‌های دیگری همچون الزامات قانونی لازم است؛ هرچند جایگزینی گزاره‌های اخلاقی به قوانین و پرکردن کمبودها با قانون، از حساس‌ترین حوزه‌های قانون‌گذاری است که اگر به درستی انجام نشود، پیامدهای مطلوبی به همراه نخواهد داشت. آینده‌نگری اقتضا دارد که ابعاد حقوقی پدیده سالمندی-که جامعه و دولت آمادگی لازم برای رویارویی با آن را ندارد- از هم‌اکنون و قبل از ظهور معضلات آن، مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و باهدف معرفی این قرارداد نوپیدا به آحاد جامعه، به بررسی ابعاد مختلف قراردادهای مراقبت در کهنسالی و تحلیل کارکرد این قراردادها، ارکان و انواع آن در جهت بهبود وضعیت حقوقی و اجتماعی سالمندان و مراقبان بپردازد. امید است نتایج این پژوهش، بتواند زمینه‌ساز تدوین سیاست‌ها و قوانین مؤثر در حمایت از حقوق سالمندان و ارتقای کیفیت مراقبت در جامعه گردد.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244228_f7751743344e4a60eaa7a2730602b071.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 A Comparative Analysis of the Legal Nature of Contractual Interdependence in Modern French and Iranian Law تحلیلی تطبیقی پیرامون ماهیت حقوقی وابستگی متقابل قراردادی در حقوق جدید فرانسه و ایران 129 144 244277 10.22047/hsd.2026.545151.1103 FA مصطفی هراتی گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران 0000-0001-6954-8443 Journal Article 2025 09 04 A Comparative Analytical Study on the Legal Nature of Contractual Interdependence in the New French and Iranian Law Mostafa Harati When multiple contracts are concluded collectively to achieve a single overarching objective, they effectively constitute a contractual ensemble. Logically, it follows that the performance of any individual contract impacts the viability of the others. However, this reasoning may appear counterintuitive and, in practice, creates numerous issues regarding legal certainty. Conversely, no legal framework has historically allowed for the systematic regulation of such interrelated contracts or for establishing a dynamic legal relationship among them. This emerging legal phenomenon necessitates a novel conceptual approach. Accordingly, the notion of contractual connection and interdependence appears particularly appropriate. This concept emphasizes the relational aspect of contracts without focusing on reciprocal consideration between them. The theory offers a new perspective by drawing a subtle distinction between the relative effects of contracts and the enforceability of legal acts vis-à-vis third parties. Using a descriptive-analytical methodology and drawing on the new French legal framework, this study examines the concept and legal effects of interrelated contracts and explores its relevance and potential application within Iranian law. زمانیکه چندین قرارداد جمعا در راستای تحقق یک هدف کلی واحد منعقد می شوند، در حقیقت یک مجموعه قراردادی را تشکیل می دهند. بنابراین منطقا این نکته را باید پذیرفت که اجرا هر یک از آنان بر حیات سایر قراردادها اثر می گذارد. با این وجود، چنین استدلالی غیرمنطقی به نظر می رسد و در عمل مشکلات عدیده ای از باب عدم امنیت ایجاد می کند. اما در نقطه مقابل هیچ تاسیس حقوقی امکان تعیین نظان حقوقی این گونه عقود را ندارد و یک رابطه حقوقی دینامیک بین آنها ایجاد کند. پدیده حقوقی جدید اقتضاء نامیدن نوینی را مطالبه می کند. لذا دیدگاه ارتباط و وابستگی قراردادی شایسته به نظر می رسد. این مفهوم بر ارتباط بین عقود تاکید دارد و بر عوض و معوض بودن بین قراردادها دربر نمی گیرد. این نظریه برداشت جدیدی از جهت و ایجاد تمایز ظریف میان آثار نسبی بودن عقود و قابلیت استناد اعمال حقوقی نسبت به غیر مورد بررسی قرار می دهد. در این پژوهش با روش توصیفی_تحلیلی بر آن هستم با بهره از حقوق جدید فرانسه مفهوم و آثار قراردادهای مرتبط مورد بررسی قرار دهیم و جایگاه آنرا در حقوق ایران تبیین نمائیم.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244277_a360a4d2d2d9f5d9d8a022cb14cbc81b.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 An Inquiry into the Historical Roots and Scientific Foundations of the Supremacy Principles of Law جستاری در ریشه‌های تاریخی و بنیان‌های علمی اصول فرادستی حقوق 145 168 244278 10.22047/hsd.2025.521469.1078 FA ایمان مختاری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران 0000-0001-9117-8792 مریم مهاجری استادیار حقوق، گروه مطالعات خانواده، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 05 05 An Inquiry into the Historical Roots and Scientific Foundations of the Supremacy Principles of Law Maryam Mohajeri Iman Mokhtari The present article aims to explain the historical roots and scientific foundations of the supranational principles of law, and critically analyzes their position in the modern legal order. The main issue is the nature and conceptual limits of supranational principles in contrast or interaction with general principles, supranational rules, and legal narrativism. The central hypothesis of the research is that supranational principles not only arise from the rationalist tradition of natural law and analytical law, but also have the ability to be retrieved in the context of historical narratives and modern interpretive structures. The research method in this article is a descriptive-analytical approach with an interdisciplinary approach that uses the resources of the philosophy of law, comparative constitutional law, and narrative theory. The innovative aspect of the research subject lies in presenting a combined reading of supranational principles as concepts that are not merely abstract, but have a practical function in narrative-oriented and justice-oriented legal systems. The findings show that the aforementioned principles, especially in the form of justice, human dignity, and formal rationality, have a supra-applicable function and play a structural role in the process of judicial adjudication and constitutional interpretations. The final conclusion is that, despite their abstract appearance, supra-applicable principles are in practice recognizable as "semantic guides" in the legal order. مقاله حاضر با هدف تبیین ریشه‌های تاریخی و بنیان‌های علمی اصول فرادستی حقوق، به ‏تحلیل انتقادی جایگاه آن‌ها در نظم حقوقی مدرن می‌پردازد. مسئله اصلی، چیستی و ‏حدود مفهومی اصول فرادستی در تقابل یا تعامل با اصول کلی، قواعد فرادستوری و ‏روایت‌گرایی حقوقی است. فرضیه محوری پژوهش آن است که اصول فرادستی نه‌تنها ‏برخاسته از سنت عقل‌گرایی حقوق طبیعی و حقوق تحلیلی‌اند، بلکه در بستر روایت‌های ‏تاریخی و ساختارهای تفسیری نوین نیز قابلیت بازیابی دارند. روش تحقیق در این نوشتار، ‏توصیفی تحلیلی با رویکردی میان‌رشته‌ای است که از منابع فلسفه حقوق، حقوق اساسی ‏تطبیقی و نظریه روایت بهره می‌برد. جنبه نوآوری موضوع پژوهش، در ارائه قرائتی تلفیقی از ‏اصول فرادستی به‌مثابه مفاهیم نه صرفا انتزاعی، بلکه دارای کارکرد عملی در نظام‌های ‏حقوقی روایت‌محور و عدالت‌مدار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصول مزبور، به‌ویژه در ‏قالب عدالت، کرامت انسانی، و عقلانیت شکلی، واجد کارکرد فراتحمیلی بوده و در فرآیند ‏داوری‌های قضایی و تفسیرهای قانون اساسی نقشی ساختاری ایفا می‌کنند. نتیجه‌گیری ‏نهایی آن است که اصول فرادستی به‌رغم ظاهر انتزاعی، در عمل به مثابه «جهت‌نماهای ‏معنایی» در نظم حقوقی قابل بازشناسی‌اند‎.‎

https://hsd.ias.ac.ir/article_244278_b5b3599c45d01b1ea973b97bd0d32405.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 Modeling the Antecedents and Consequences of Employees’ Proactive Behaviors in Knowledge-Based Organizations مدلسازی پیشایندها و پیامدهای رفتارهای پیش‌کنش کارکنان در سازمان‌های دانش‌بنیان 169 198 244279 10.22047/hsd.2026.566874.1120 FA علیرضا رجبی پورمیبدی دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0003-1357-1497 مریم احمدی زهران استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0002-3512-0163 فرزانه زارع مهرجردی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه یزد، یزد، ایران Journal Article 2025 12 17 Modeling the Antecedents and Consequences of Employees’ Proactive Behaviors in Knowledge-Based Organizations Alireza Rajabipoormeybodi Maryam Ahmadi Zahrani Farzaneh Zare Mehrjerdi The present study aimed to model the antecedents and consequences of employees' proactive behaviors in knowledge-based organizations. This study is an applied-developmental research in terms of its purpose and was conducted with a mixed design. The qualitative part of the research was conducted with an exploratory approach and data-based theory method, and the quantitative part was conducted with a descriptive approach and survey method. The participant population consisted of managers of knowledge-based organizations in Yazd city. Using theoretical sampling and upon reaching theoretical saturation, 16 experts participated in the qualitative phase. In the quantitative phase, the perspectives of managers and experts of knowledge-based organizations in Yazd Province were utilized, and the sample size was estimated at 190 individuals using power analysis. Quantitative sampling was conducted through a cluster random sampling method. For data analysis, grounded theory using MAXQDA software was applied in the qualitative phase, and partial least squares (PLS) using SmartPLS software was employed in the quantitative phase. Based on the research model, four factors—job self-efficacy, job autonomy, transformational leadership, and innovation culture—were identified as causal conditions influencing the core phenomenon (employees’ proactive behaviors). The emergence of these behaviors becomes possible in a context characterized by a “technological innovation climate” and “free flow of knowledge.” Conversely, the “semi-traditional and bureaucratic structure of knowledge-based organizations in Yazd” acts as an intervening condition that may limit or slow the impact of proactive behaviors. Subsequently, empowerment-oriented strategies and actions lead to three key outcomes: performance proactiveness, proactive learning, and continuous performance improvement. Accordingly, the model demonstrates that employees’ agency, through interaction with individual, job-related, managerial, and organizational antecedents and under the influence of structural conditions, provides the foundation for the formation of performance advantages in knowledge-based organizations in Yazd Province. مطالعه حاضر با هدف مدلسازی پیشایندها و پیامدهای رفتارهای پیش‌کنش کارکنان در سازمان‌های دانش‌بنیان انجام شد. این مطالعه از نظر هدف یک پژوهش کاربردی-توسعه‌ای است و با طرح آمیخته انجام شده است. بخش کیفی پژوهش با رویکرد اکتشافی و به روش نظریه داده‌بنیاد و بخش کمّی با رویکرد توصیفی و روش پیمایش انجام شده است. جامعه مشارکت‌کنندگان شامل مدیران سازمان‌های دانش‌بنیان شهر یزد بود. با روش نمونه‌گیری نظری و پس از رسیدن به اشباع نظری در نهایت 16 نفر از خبرگان در بخش کیفی مشارکت کردند. در بخش کمی نیز از دیدگاه مدیران و کارشناسان سازمان‌های دانش‌بنیان استان یزد، استفاده شد و اندازه نمونه با روش تحلیل توان 190 نفر برآورد گردید. نمونه‌گیری بخش کمی با روش خوشه‌ای-تصادفی صورت پذیرفت. برای تحلیل داده‌ها در بخش کیفی از روش گراندد تئوری با نرم‌افزار Maxqda و در بخش کمی از روش حداقل مربعات جزئی با نرم‌افزار Smart PLS استفاده گردید. براساس مدل پژوهش مشخص گردید، چهار عامل خودکارآمدی شغلی، اختیار عمل شغلی، رهبری تحول‌آفرین و فرهنگ نوآوری به‌عنوان شرایط علّی، بر پدیده محوری ( رفتارهای پیش‌کنش کارکنان ) تاثیرگذارند. بروز این رفتارها در بستری امکان‌پذیر می‌شود که «اقلیم نوآوری فناورانه» و «جریان آزاد دانش» در آن وجود داشته باشد. در مقابل، «ساختار نیمه‌سنتی و بوروکراتیک سازمان‌های دانش‌بنیان یزد» به‌عنوان شرط مداخله‌گر، می‌تواند مسیر اثرگذاری رفتارهای پیش‌کنش را محدود یا کند سازد. در ادامه، راهبردها و اقدامات «توانمندسازی نقش‌آفرین‌» به سه پیامد کلیدی منجر می‌شود: پیشگامی در عملکرد، یادگیری پیش‌کنش و بهبود مستمر عملکرد.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244279_63524a8bcd5c5f3abb932f5f3f1ed4f7.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 Causal Modeling of Psychological Hardiness Based on Irrational Beliefs with the Mediating Role of Emotional Flexibility among Iranian Artists: A Reflection within the Cultural Context مدل یابی علی سرسختی روان‌شناختی بر اساس باورهای غیرمنطقی با نقش میانجی انعطاف‌پذیری هیجانی در هنرمندان ایرانی: تأملی در بستر فرهنگ 199 214 244282 10.22047/hsd.2025.525118.1081 FA نیلوفر میکائیلی استاد، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0001-5510-5983 سیما رسولی دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2025 05 21 Causal Modeling of Psychological Hardiness Based on Irrational Beliefs with the Mediating Role of Emotional Flexibility among Iranian Artists: A Reflection within the Cultural Context Sima Rasouli Niloofar Mikaeili Background and Aim: Background and Objective: Art has always been a powerful tool for shaping culture and influencing society. In Iranian culture, art plays a key role in storytelling, value transmission, and identity preservation, artists act as cultural agents. Traits such as psychological hardiness and specific cognitive beliefs may influence how artists cope with social challenges and pressures, ultimately affecting their cultural role. This study aimed to model the causal relationship between psychological hardiness and irrational beliefs, with emotional flexibility as a mediator, among Iranian artists within a cultural context. Method: This correlational and descriptive study employed a structural equation modeling approach. The statistical population included visual and performing artists active in Tehran. A convenience sample of 224 participants completed the Psychological Hardiness Questionnaire (1982), the Irrational Beliefs Scale (1968), and the Emotional Flexibility Scale (2019). Data were analyzed using SPSS v24 and LISREL v8.8. Findings: There were significant positive correlations between psychological hardiness and irrational beliefs (r = 0.74, p < 0.001), psychological hardiness and emotional flexibility (r = 0.35, p < 0.001), and irrational beliefs and emotional flexibility (r = 0.62, p < 0.001). Conclusion: Irrational beliefs—such as perfectionism, need for approval, and fear of failure—undermine psychological hardiness in artists. Emotional flexibility mediates this relationship, mitigating negative effects and enhancing resilience. Strengthening emotional regulation and reshaping cognitive beliefs can be effective strategies for improving mental health and creative performance among Iranian artists. زمینه و هدف: هنر همواره یکی از ابزارهای قدرتمند برای شکل‌دهی به فرهنگ و تأثیرگذاری بر جامعه بوده است. در فرهنگ ایرانی که هنر جایگاهی ویژه در روایتگری، انتقال ارزش‌ها و حفظ هویت دارد، هنرمندان به‌عنوان کنشگران فرهنگی، با ویژگی‌هایی چون سرسختی و باورهای شناختی خاص، نقشی کلیدی در این فرآیند ایفا می‌کنند. این ویژگی‌ها می‌توانند بر نحوه مواجهه هنرمند با چالش‌ها و فشارهای اجتماعی تأثیرگذار بوده و در نهایت بر توانمندی او در ایفای نقش فرهنگی مؤثر باشند. هدف مطالعه حاضر، مدل‌یابی علی سرسختی روان‌شناختی بر اساس باورهای غیرمنطقی با میانجی‌گری انعطاف‌پذیری هیجانی در هنرمندان ایرانی با تأملی در بستر فرهنگ بود. روش: این مطالعه توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر مدل معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل هنرمندان فعال در حوزه‌ی هنرهای نمایشی و تجسمی شهر تهران بود. نمونه‌ای ۲۲۴ نفره به روش در دسترس انتخاب و به پرسش‌نامه‌های سرسختی روان‌شناختی (۱۹۸۲)، باورهای غیرمنطقی (۱۹۶۸) و انعطاف‌پذیری هیجانی (۱۳۹۸) پاسخ دادند. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۴ و لیزرل نسخه ۸.۸ انجام شد. یافته‌ها: سرسختی روانشناختی و باورهای غیرمنطقی ( 74/0r=، 001/0p=)، سرسختی روانشناختی و انعطاف‌پذیری هیجانی (‌35/0r=، 001/0p=)، باورهای غیرمنطقی و انعطاف‌پذیری هیجانی (62/0r=، 001/0 p =) ارتباط مثبت و معنی‌داری دارند. نتیجه‌گیری: باورهای غیرمنطقی مانند کمال‌گرایی، نیاز به تأیید و ترس از شکست، سرسختی روان‌شناختی هنرمندان را تضعیف می‌کنند. نقش میانجی انعطاف‌پذیری هیجانی، این اثرات را تعدیل کرده و تاب‌آوری را افزایش می‌دهد. تقویت تنظیم هیجانی و اصلاح باورهای شناختی می‌تواند راهبردی مؤثر در ارتقاء سلامت روان و عملکرد خلاقانه هنرمندان ایرانی باشد.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244282_9a251c7bdf9ba814e4ed021aee3e8434.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 Dynamic Jurisprudence in Facing the Application of Mitigation in Crimes Subject to Hadd in the Contemporary Islamic System in the Light of Interpretative and Executive Theories فقه پویا در مواجهه با اعمالِ تخفیف در جرایم مستوجب حدّ در نظامِ اسلامی معاصر درپرتوی نظریه‌هایِ تفسیری و اجرایی 215 231 244283 10.22047/hsd.2026.560721.1115 FA عدنان عمرانی فر دانش‌آموخته دکتری تخصصی حقوق کیفری و جرم شناسی از دانشگاه تهران. تهران و مدرس گروه حقوق دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی Journal Article 2025 11 18 Dynamic Jurisprudence in Addressing the Mitigation of Ḥadd Offences in the Contemporary Islamic Legal System: An Analysis Through Interpretive and Executive Theories Adnan Omrani Far Subject: The Islamic penal system, especially in the field of crimes subject to Hadd, is based on the certainty and divinity of the rulings; which at first glance, excludes the possibility of reducing or modifying the punishment. However, contemporary social developments, the requirements of criminal policy, and criminological findings highlight the need to rethink the way of understanding and implementing Islamic limits and raise the question of the possibility of legitimate reduction in this category of crimes. Method: The present study, with a descriptive-analytical approach and using jurisprudential, legal, and criminological sources, examines the theoretical and executive capacities of dynamic jurisprudence in the field of reduction in crimes subject to Hadd and analyzes the interpretative theories and practical mechanisms related to this issue. Findings: The research findings show that at the theoretical level, approaches such as “historical reading of the text” and “reconstruction of ijtihad assumptions” with an emphasis on the temporal understanding of the texts and attention to developments in the humanities provide the possibility of more rational and purposeful interpretations of criminal rulings. Also, in the executive dimension, mechanisms such as the rule of dar, the principle of concealment, repentance, reluctance, strictness in evidence of proof, public interest, repelling insults from Islam, and human rights considerations create important capacities for practical adjustment of the implementation of the limits. Conclusion: The research results indicate that without changing the jurisprudential texts related to crimes subject to the Hadd, Islamic jurisprudence has extensive tools and capacities for mitigation and adjustment in the implementation; capacities that are both compatible with the principles and purposes of Islamic law and can meet the requirements of contemporary criminal justice and criminal policy. موضوع : نظام کیفری اسلام، به‌ویژه در حوزه جرایم مستوجب حد، بر قطعیت و الهی‌بودن احکام استوار است و در نگاه اولیه، امکان تخفیف یا تعدیل مجازات را محدود می‌سازد. با این حال، تحولات اجتماعی، اقتضائات سیاست جنایی و یافته‌های جرم‌شناختی معاصر، ضرورت بازاندیشی در شیوه فهم و اجرای حدود شرعی را برجسته کرده و پرسش از امکان تخفیف مشروع در این جرایم را مطرح می‌کند. روش: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع فقهی، حقوقی و جرم‌شناختی، به بررسی ظرفیت‌های نظری و اجرایی فقه پویا در زمینه تخفیف در جرایم مستوجب حد می‌پردازد و دیدگاه‌های تفسیری و سازوکارهای عملی مرتبط را تحلیل می‌کند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که در بعد نظری، رویکردهایی مانند «قرائت تاریخی متن» و «بازسازی پیش‌فرض‌های اجتهادی» با تأکید بر فهم زمان‌مند نصوص و توجه به تحولات علوم انسانی، زمینه برداشت‌های عقلانی‌تر و مقصدمدار از احکام جزایی را فراهم می‌سازند. در بعد اجرایی نیز سازوکارهایی همچون قاعده درء، اصل ستر، توبه، اکراه، تشدید شرایط اثبات، مصلحت عمومی، دفع وهن از اسلام و ملاحظات حقوق بشری، ظرفیت‌های مؤثری برای تعدیل عملی اجرای حدود ایجاد می‌کنند. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش بیانگر آن است که بدون تغییر در نصوص فقهی مربوط به جرایم مستوجب حد، فقه اسلامی از ابزارها و ظرفیت‌های قابل توجهی برای تخفیف و تعدیل در مرحله اجرا برخوردار است؛ ظرفیت‌هایی که ضمن سازگاری با اصول و مقاصد شریعت، می‌توانند پاسخگوی الزامات عدالت کیفری و سیاست جنایی معاصر باشند.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244283_5be7566b10fb0076c7ac2377ec4c7b40.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 An Analysis of the Role of Social Capital on Happiness: Evidence from Developing Countries تحلیلی از نقش سرمایه اجتماعی بر شادکامی: شواهدی از کشورهای در حال توسعه 233 253 244288 10.22047/hsd.2025.543799.1104 FA رضا شمس اللهی دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران. 0009-0009-2781-9669 عباس قائیدرحمت دکتری روان‌شناسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشکده علامه طباطبایی تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 09 05 An Analysis of the Role of Social Capital on Happiness: Evidence from Developing Countries Reza Shamsollahi Abas Ghaedrahmat Today, happiness is one of the most important individual goals in human life. The presence of happiness and vitality in life requires identifying and understanding the factors affecting happiness. One of the factors affecting happiness is social capital. Therefore, the purpose of this study is to investigate the effect of social capital on happiness in a selection of developing countries during the period 2010-2023 using the generalized moments model (GMM). The results obtained indicate that the social capital index has had a positive and significant effect on happiness. So that increasing a one percent increase in the social capital index has caused a 0.23 percent increase in happiness. Other research findings indicate that the human capital index (number of higher education graduates) has a negative effect on happiness. This issue is due to the phenomena of degree orientation and educational inflation. As a result, increasing the level of education raises individuals' income and career expectations, but in the absence of appropriate job opportunities, it leads to a sense of failure, educated unemployment, and reduced life satisfaction. Unemployment variables had a negative effect and per capita income had a positive effect on happiness. امروزه شادکامی یکی از مهم‌ترین اهداف فردی در زندگی انسان به شمار می‌رود. وجود شادکامی در زندگی مستلزم شناسایی و درک عوامل موثر بر آن بوده و یکی از عوامل موثر بر شادکامی، سرمایه اجتماعی می‌باشد. بنابراین، هدف از انجام این پژوهش بررسی تاثیر سرمایه اجتماعی بر شادکامی در منتخبی از کشورهای در حال توسعه طی دوره2023- 2010 با استفاده از الگوی گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) می‌باشد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که شاخص سرمایه اجتماعی تاثیر مثبت و معناداری بر شادکامی داشته است. به طوری که افزایش یک درصدی شاخص سرمایه اجتماعی باعث افزایش 23/0 درصدی شادکامی شده است. دیگر یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که سرمایه انسانی و بیکاری تاثیر منفی بر شادکامی داشته و درآمد سرانه تاثیر مثبت بر شادکامی داشته است.دف از انجام این پژوهش بررسی تاثیر سرمایه اجتماعی بر شادکامی در منتخبی از کشورهای در حال توسعه طی دوره2023- 2010 با استفاده از الگوی گشتاورهای تعمیم یافته (GMM) می‌باشد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که شاخص سرمایه اجتماعی تاثیر مثبت و معناداری بر شادکامی داشته است. به طوری که افزایش یک درصدی شاخص سرمایه اجتماعی باعث افزایش 23/0 درصدی شادکامی شده است. دیگر یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که سرمایه انسانی و بیکاری تاثیر منفی بر شادکامی داشته و درآمد سرانه تاثیر مثبت بر شادکامی داشته است.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244288_8c0138949def083bd154235e5fc259d7.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 Methodology and Model for Integrating Human Knowledge and Artificial Intelligence in Juridical Inference روش شناسی و مدل ترکیب دانش انسانی و هوش مصنوعی در استنباط فقهی 255 270 244291 10.22047/hsd.2026.564437.1118 FA مهدی شوشتری عضویت هیئت علمی دانشکده شهید محلاتی قم 0000-0002-9372-5355 Journal Article 2025 12 05 Methodology and Model for Integrating Human Knowledge and Artificial Intelligence in Juridical Inference Mehdi Shooshtari The integration of human knowledge and artificial intelligence in the process of juridical inference (fiqh-based derivation of rulings) holds remarkable potential for generating fundamental transformations in the humanities, particularly in Islamic jurisprudence (fiqh). With the rapid growth of data and the increasing complexity of juridical issues, the use of artificial intelligence has become a novel and unavoidable tool. This article aims to present an innovative integrative model in which deep human expertise and the analytical capabilities of artificial intelligence are employed simultaneously and in a complementary manner. The research adopts a descriptive–analytical method and introduces a multi-stage model for the process of ijtihād, grounded in the examination of Islamic sources and supported by artificial intelligence algorithms. The proposed model includes stages such as subject identification, analysis of Qur’anic and hadith texts, evaluation of legal principles (uṣūl al-fiqh), resolution of jurisprudential conflicts, and ultimately the issuance of legal rulings. At each stage, artificial intelligence contributes to accelerating and improving the process of ijtihād through advanced tools such as natural language processing, data analytics, content-matching systems, and decision-making modeling. This integration has the potential to enhance accuracy, speed, and coherence in juridical inference and to pave the way for new and advanced approaches in research within this field. The article also addresses the challenges associated with employing artificial intelligence in ijtihād and proposes strategies for confronting these challenges. Furthermore, it emphasizes that the development of AI-based research tools can open new horizons in jurisprudential studies and contribute to the advancement of this discipline. ترکیب دانش انسانی و هوش مصنوعی در فرآیند استنباط فقهی، ظرفیتی چشمگیر برای ایجاد تحولات بنیادین در علوم انسانی، به‌ویژه فقه، دارد. با رشد حجم داده‌ها و افزایش پیچیدگی مسائل فقهی، استفاده از هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری نوین و اجتناب‌ناپذیر اهمیت یافته است. این مقاله با هدف ارائه مدلی تلفیقی و نوآورانه نگارش شده است که در آن دانش عمیق انسانی و توانایی‌های تحلیلی هوش مصنوعی به‌طور هم‌زمان و مکمل به کار گرفته می‌شوند. روش تحقیق این مقاله، تحلیلی-توصیفی است و مدلی چندمرحله‌ای برای فرآیند اجتهاد معرفی می‌کند که بر مبنای بررسی منابع اسلامی و بهره‌گیری از الگوریتم‌های هوش مصنوعی شکل گرفته است. مدل پیشنهادی شامل مراحلی نظیر موضوع‌شناسی، تحلیل متون قرآنی و حدیثی، ارزیابی اصول فقهی، حل تزاحم‌ها و در نهایت صدور حکم می‌باشد. در هر مرحله، هوش مصنوعی با ابزارهایی پیشرفته همچون پردازش زبان طبیعی، تحلیل داده‌ها، سیستم‌های تطبیق محتوا، و مدل‌سازی تصمیم‌گیری به تسریع و بهبود فرآیند اجتهاد کمک می‌کند. این ترکیب توانایی افزایش دقت، سرعت و انسجام در استنباط‌های فقهی را دارد و می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد رویکردهای جدید و پیشرفته در پژوهش‌های این حوزه باشد. مقاله به چالش‌های پیش‌رو در استفاده از هوش مصنوعی در اجتهاد پرداخته و راهکارهایی را برای مواجهه با این چالش‌ها پیشنهاد می‌کند. علاوه بر این، مقاله تأکید دارد که توسعه ابزارهای پژوهشی مبتنی بر هوش مصنوعی، می‌تواند افق‌های جدیدی را در مطالعات فقهی گشوده و به ارتقای سطح این علوم کمک کند.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244291_8ae8da36b9f9ebbb895074e9c1cd8cd8.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 Developing a Resilience Model for Emerging Digital Businesses in a Dynamic Environment: Evidence from Online Retail ارائه الگوی تاب‌آوری کسب‌وکارهای دیجیتال نوپا در محیط پویا (مورد مطالعه: خرده‌فروشی‌های آنلاین) 271 304 244292 10.22047/hsd.2026.569422.1126 FA امیرمحمد چهره گروه سیاست گذاری بازرگانی، پردیس بین المللی کیش دانشگاه تهران، کیش، ایران. 0009-0007-6207-6974 آیدین سلام زاده گروه مدیریت رسانه و ارتباطات کسب و کار، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-6808-1327 ایوب محمدیان گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-8370-9538 Journal Article 2025 12 29 Developing a Resilience Model for Emerging Digital Businesses in a Dynamic Environment: Evidence from Online Retail Amir Mohammad Chehreh Aydin Salam Zadeh Ayoub Mohammadian This study aimed to develop a resilience model for emerging digital businesses operating in a dynamic environment, with a focus on online retail. In terms of purpose, the research is applied–developmental, and in terms of data collection, it employs a cross-sectional survey. An exploratory mixed-method design was used. In the qualitative phase, participants included experts, managers, and key stakeholders in digital start-ups and online retail. Purposive sampling was applied, and theoretical saturation was achieved after 12 interviews. In the quantitative phase, the statistical population comprised managers and experts working in online retail stores. A sample of 150 respondents was determined using power analysis, and simple random sampling was used. Data were collected through semi-structured interviews and a questionnaire. Qualitative data were analyzed using content analysis in MAXQDA, while structural–interpretive modeling was conducted using MICMAC, and the proposed model was validated using partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) in SmartPLS. The results indicated that digital business infrastructure, transformational and resilient leadership, and strategic networking and collaboration significantly influence monitoring and predictive management. At the next level, learning and knowledge intelligence and digital human capital competencies affect digital business innovation and intelligent data analytics. Ultimately, structural dynamism and flexibility, competitive intelligence, and organizational adaptation and recovery capability contribute to the resilience of emerging digital businesses. پژوهش حاضر با هدف بررسی ارائه الگوی تاب‌آوری کسب‌وکارهای دیجیتال نوپا در محیط پویا انجام شد. این مطالعه از منظر هدف یک پژوهش کاربردی-توسعه‌ای و از نظر روش گردآوری داده‌ها یک پژوهش پیمایش مقطعی است. برای دستیابی به هدف از طرح پژوهش آمیخته اکتشافی استفاده گردید. جامعه مشارکت‌کنندگان بخشی کیفی شامل کارشناسان، مدیران و ذی‌نفعان کلیدی در کسب‌وکارهای دیجیتال نوپا و خرده‌فروشی‌های آنلاین بود. نمونه‌گیری با روش هدفمند انجام و پس از 12 مصاحبه به نقطه اشباع رسید. جامعه آماری بخش کمی شامل مدیران و کارشناسان فروشگاه‌های خرده‌فروشی‌های آنلاین بود. حجم نمونه بخش کمی با روش تحلیل توان 150 نفر بدست آمد و از نمونه‌گیری تصادفی ساده استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و پرسشنامه بود. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل کیفی مضمون با نرم‌افزار Maxqda، مدلسازی ساختاری-تفسیری با نرم‌افزار Micmac و حداقل مربعات جزئی با نرم‌افزار Smart PLS استفاده گردید. براساس الگوی پژوهش مشخص گردی مولفه‌های زیرساخت دیجیتال کسب‌وکار‌، رهبری تحول‌آفرین و تاب‌آور‌ و شبکه‌سازی و همکاری استراتژیک ‌بر مولفه‌ دیده‌بانی و مدیریت پیش‌نگر تاثیر دارند. در سطح بعدی، مولفه‌های یادگیری و هوشمندی دانشی و شایستگی‌های دیجیتال سرمایه انسانی بر مولفه‌های نوآوری دیجیتال کسب‌وکار و تحلیل داده هوشمند‌ تاثیر می‌گذارند. در نهایت پویایی ساختاری و انعطاف‌پذیری، هوشمندی رقابتی‌ و ظرفیت انطباق و بازیابی سازمانی‌ منجر به تاب‌آوری کسب‌وکارهای دیجیتال نوپا می‌شوند.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244292_91fe567d4578df4dbc743aaec1815ccf.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 Critical study of the newly written book "General Persian of Payame Noor University" خوانش انتقادی کتاب نو‌نگاشتۀ «فارسی عمومی دانشگاه پیام نور» 305 330 244293 10.22047/hsd.2025.512120.1068 FA حافظ حاتمی عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور 0000-0002-8613-9702 Journal Article 2025 03 12 Critical study of the newly written book "General Persian of Payame Noor University" Hafez Hatami General Persian education, as one of the important and influential general courses and three-unit topics, with a comprehensive audience and with different academic disciplines and orientations, has always been the focus of attention and concern of educational planners, authors, professors, and students. This teaching aims to make students more familiar with the Persian language, as a symbol of national unity and cohesion, and to recognize and introduce the great and valuable literary, scientific, cultural, mystical, and other heritages. In addition, learning the skill of reading and correctly understanding Persian poetry and prose texts, benefiting from the beauties and subtleties hidden in the treasures of Persian literature, and practicing and making more effort to learn grammar, spelling, writing, and editing are among the goals of this course. Payame Noor University's General Persian is one of dozens of examples of this university textbook that has recently been printed and published. The purpose of this research - which was conducted through documentary, descriptive, library collection, and ultimately content criticism, review, and analysis - is to study and critically read this book, reveal its strengths and weaknesses, and as a result, revise and correct it. Finally, this study concludes that despite all the worthy and commendable efforts of the authors to prepare and compile a valuable and lasting work, numerous shortcomings are evident in various parts of this book, which makes it necessary to review, change, and correct it to appropriately respond to the needs and create greater motivation in the audience. فارسی عمومی یکی از آموزه‌ها و سر‌فصل‌های سه‌واحدیِ برجسته و تأثیر‌گذار دانشگاهی است که با مخاطبانی فراگیر در رشته‌ها و گرایش‌های متفاوت، همواره مورد توجّه و اهتمام برنامه‌ریزان آموزشی، مؤلّفان، استادان و دانشجویان بوده است. این آموزه با اهدافی چون تلاش برای آشنایی بیشتر و بهتر دانشجویان با زبان فارسی؛ در جایگاه یکی از نمادهای وحدت‌بخش و انسجام‌آفرین ملّی، شناخت و شناساندن مفاخر و میراث بزرگ و ارزشمند ادبی، علمی، فرهنگی، عرفانی مطرح است. علاوه‌بر آن فراگیری مهارت خوانش و درک درست متون شعر و نثر فارسی، بهره‌مندی از زیبایی‌ها و ظرافت‌های نهفته در گنجینه‌های ادب فارسی، تمرین و تلاش بیشتر برای یاد‌گیری دستور زبان، دستور خط یا املا، نگارش و ویرایش از اهداف آموزش این درس است. موضوع این پژوهش نقد و بررسی کتاب فارسی عمومی دانشگاه پیام‌ نور به‌عنوان یکی از دهها نمونۀ این درس‌نامۀ دانشگاهی است که به ‌تازگی چاپ و منتشر شده است. هدف از این پژوهش که به روش اسنادی، توصیفی و جمع‌آوری کتابخانه‌ای و در نهایت نقد، بررسی و تحلیل محتوا انجام پذیرفته است، مطالعه و خوانش انتقادی این کتاب و آشکار شدن نقاط قوّت و ضعف آن و در نتیجه باز‌نگری، اصلاح و تجدید چاپ آن است. براساس یافته‌ها، پژوهش حاضر در پایان به این نتیجه می‌رسد: علی‌رغم همۀ تلاش‌های شایسته و در‌خور تقدیر مؤلّفان برای تهیّه و تدوین یک اثر ارزشمندِ ماندگار، امّا نقایص و کاستی‌هایی در بخش‌های گوناگون این کتاب به چشم می‌خورد که بازبینی، تغییر و اصلاح آن را برای پاسخ مناسب به نیازمندی‌ها و ایجاد انگیزۀ بیشتر در مخاطب ضروری می‌سازد.

https://hsd.ias.ac.ir/article_244293_fe706d78dbcbf793f6c83408cb84ace2.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 مرور و نقد کتاب قرآن و جامعه 331 355 244295 FA حسین نمازی استاد تمام بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی رییس گروه علوم انسانی فرهنگستان علوم عضو پیوسته فرهنگستان علوم Journal Article مقدمه قبل از ورود به موضوع، تذکر چند نکته ضروری است: 1- یکی از مهمترین فایدههای نشر کتاب و آثار علمی علاوه بر ایجاد امکان استفاده عموم از دستاوردهای آن فراهم آمدن زمینه استفاده متقابل مؤلف یا مؤلفین بعدی از نظر خوانندگان کتاب و صاحبنظران در جهت اصلاح و تکمیل کتاب است که قطعاً از مؤثرترین عوامل پیشرفت دانش بشری بوده و هست. 2- با همین نگاه و با توجه به سابقه دوستی چهل ساله با مؤلف محترم و البته با درخواست ایشان بخشی از مطالب این نوشتار را حضوراً در سه جلسه طولانی با ایشان در میان گذاشتم که بعضی را پذیرفتند و بعضی را نتیجه تفاوت دیدگاهها دانستند که در واقع هم همینطور بود. از طرف دیگر ادامه جلسات به لحاظ تعدد مطالب و بحث برانگیز بودن آنها مستلزم صرف زمان زیادی بود که ادامه جلسات را عملاً مقدور نمیساخت. 3- از آنجا که در علوم انسانی در مقایسه با علوم طبیعی آزمایشگاهی جای بیشتری برای دیدگاهها و مکاتب و نظرها و نظریههای گوناگون وجود دارد و از طرفی فکر کردن و به نتیجه رسیدن و دیدگاه مشخصی داشتن و انتخاب مکتب یا تأسیس آن حق هر انسانی است، بنابراین: 4- در این نوشتار هدف نفی یک نظر یا اثبات نظر دیگر نیست بلکه هدف اصلی بررسی، شناخت میزان ارتباط و انطباق مطالب ارائه شده در کتاب «قرآن و جامعه» با خود قرآن و کتابهای تفسیر برگزیده، برای تألیف این کتاب است و در واقع کتاب "قرآن و جامعه" به قرآن عرضه شده است. همچنین اشکالات روش استفاده از قرآن و روش تحقیق و نشان دادن نتیجهگیریهای نادرست از بعضی از آیات هدف دیگر این نوشتار است. 5- به منظور جلوگیری از برداشت نادرست یا غیردقیق از متن کتاب، در این نوشتار عین متن کتاب نقل میشود و حتی کلماتی که به منظور تأکید با حروف درشتتر نوشته یا زیر آن خط کشیده شده است به همان شکل منتقل شده و به لحاظ قواعد نوشتاری هم عین متن کتاب آورده شده است (مانند با هم نوشتن بعضی از نامهای جمع یا کلمات، مانند: اینست، آنست). 6- این نوشتار نه میخواهد و نه میتواند ارزش زحمات و صرف وقت زیاد مؤلف برای تدوین این کتاب را نادیده بگیرد. پاداش تلاشها براساس نیتها با خداست. https://hsd.ias.ac.ir/article_244295_b03f508b83d1fd60c7a7a201a7320d34.pdf

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران دو فصلنامه توسعه علوم انسانی 2676-5551 6 12 2026 02 20 معرفی کتاب تاریخ نگاری اقتصاد ایران 357 361 244296 FA عباس شاکری استاد تمام رشته اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی عضو پیوسته فرهنگستان علوم Journal Article وقتی به اعداد و ارقام برنامه‌ها، سیاست‌ها و رخدادهای اقتصادی سال‌های گذشته مراجعه می‌کنیم، همه حکایت از تلقیات تک‌ساحتی و کلیشه‌ای از اقتصاد و ترویج و توصیه سیاست‌های فقرآفرین، تورم‌زا و رشدزدا و دور شدن از اهداف توسعه‌ای و از دست دادن فرصت‌ها در کشور دارد. نقطه‌ی حسرت‌آور و تأسف‌بار قضیه این است که چگونه با وجود منابع مادی و انسانیِ باکیفیت و فراوان، شرایط خوب سرزمینی و تجارب آموزنده‌ی تاریخی، شاهد تقویت رانت‌جویان نامولد و عوامل فساد و تضعیف نیروی انسانی باکیفیت و خیل عوامل مولد و واگرا شدن تابع توزیع تابعی و مقداریِ درآمد به نفع سوداگران و طبقات بالا و به زیان تولید و فعالیت‌های مولد و طبقات پایین هستیم و همه‌ی چشم‌اندازهای امیدبخش را برای نسل جوان و عناصر خلاق و نخبه، مکدر و نامطمئن ساخته‌ایم. https://hsd.ias.ac.ir/article_244296_dac5972b5c0350adc1a34799c2bb2da2.pdf